Phát hiện mới cho thấy hai dạng vitamin D không hoàn toàn thay thế được cho nhau như nhiều người vẫn nghĩ.
Một nghiên cứu công bố năm 2025 trên tạp chí Nutrition Reviews đã hé lộ tác động bất ngờ của việc bổ sung vitamin D2 đối với nồng độ vitamin D3 tự nhiên trong cơ thể.
Hai dạng không giống nhau
Vitamin D2 (ergocalciferol) thường được sản xuất từ nấm hoặc men tiếp xúc tia cực tím, trong khi vitamin D3 (cholecalciferol) là dạng cơ thể tự tổng hợp khi da tiếp xúc ánh nắng. Dù cả hai đều có thể tăng tổng lượng vitamin D trong máu, bằng chứng ngày càng cho thấy D3 hiệu quả hơn trong việc nâng cao và duy trì nồng độ 25-hydroxyvitamin D – dạng được đo trong xét nghiệm máu. Hướng dẫn của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) cũng ghi nhận D3 giúp tăng và giữ mức vitamin D lâu hơn D2.
Phát hiện từ 20 nghiên cứu
Nhóm nghiên cứu từ Đại học Surrey, Trung tâm John Innes và Viện Quadram đã tổng hợp dữ liệu từ 20 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng, trong đó 11 nghiên cứu đủ điều kiện phân tích gộp. Kết quả cho thấy so với người không dùng D2, những người bổ sung D2 có nồng độ 25-hydroxyvitamin D3 thấp hơn đáng kể, trung bình giảm khoảng 9 đến 18 nanomol mỗi lít. Điều này không có nghĩa D2 gây hại hay loại bỏ vitamin D khỏi cơ thể, mà chỉ ra rằng tăng một dạng có thể đi kèm giảm dạng kia. Tiến sĩ Emily Brown, trưởng nhóm nghiên cứu, nhận định: ‘Với hầu hết mọi người, bổ sung vitamin D3 có thể có lợi hơn vitamin D2’.
Lý do và tác động miễn dịch
Các nhà khoa học chưa có lời giải thích dứt khoát, nhưng một giả thuyết cho rằng khi nồng độ chất chuyển hóa vitamin D tăng, cơ thể đẩy nhanh quá trình phân hủy và đào thải để giữ mức ổn định, khiến D2 có thể làm tăng thải trừ 25-hydroxyvitamin D3. Nghiên cứu trước đây trên Frontiers in Immunology còn phát hiện D3 kích thích tín hiệu interferon loại I – phần quan trọng trong tuyến phòng thủ đầu tiên chống virus, vi khuẩn – trong khi D2 thì không. Giáo sư Colin Smith nhấn mạnh: ‘Tình trạng vitamin D3 khỏe mạnh có thể giúp ngăn virus và vi khuẩn bám trụ trong cơ thể’.
Bằng chứng mới và câu hỏi mở
Một đánh giá hệ thống năm 2026 trên 26 thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy D2 vẫn làm giảm hormone tuyến cận giáp và tăng nhẹ canxi máu, chứng tỏ D2 vẫn có tác dụng sinh học dù làm giảm D3 lưu hành. NIH vẫn khẳng định cả D2 và D3 đều tăng tổng vitamin D máu, nhưng bằng chứng tích lũy nghiêng về D3 nhờ mức tăng lớn hơn và duy trì lâu hơn. Câu hỏi trung tâm còn bỏ ngỏ là liệu sự khác biệt sinh hóa này có dẫn đến khác biệt thực sự về kết quả sức khỏe lâu dài hay không, và các nhà khoa học kêu gọi thêm nghiên cứu để xác định dạng bổ sung tối ưu.
Bằng chứng ngày càng rõ cho thấy nhãn thực phẩm bổ sung vitamin D rất quan trọng: D2 và D3 không hoàn toàn thay thế được cho nhau, và D3 có lợi thế hơn khi mục tiêu là nâng cao và duy trì nồng độ vitamin D trong cơ thể.
