Dầu cá và não bộ: 2 năm bổ sung DHA, kết quả bất ngờ

Nghiên cứu trên 365 người từ 55-80 tuổi cho thấy dù DHA có thể vào được não, trí nhớ vẫn không cải thiện.

Nhiều người coi dầu cá là ‘bảo hiểm’ cho trí nhớ khi về già. Thế nhưng, một thử nghiệm lâm sàng kéo dài hai năm tại Mỹ lại cho thấy kết quả khác hẳn.

Thử nghiệm 365 người

Nhóm nghiên cứu tại Keck Medicine of USC tuyển 365 người từ 55 đến 80 tuổi, những người có nguy cơ cao mắc bệnh Alzheimer và ít ăn cá. Gần một nửa số này (47%) mang gen APOE4 – yếu tố di truyền làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer khởi phát muộn. Họ được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm: một nhóm dùng 2.000 mg DHA mỗi ngày, nhóm còn lại dùng giả dược. Đây là thử nghiệm mù đôi. Tạp chí eBioMedicine đã đăng tải kết quả nghiên cứu này.

DHA vào não, nhưng trí nhớ không đổi

Sau sáu tháng, nồng độ DHA trong dịch não tủy của nhóm dùng dầu cá tăng trung bình 17% – bằng chứng cho thấy omega-3 đã thực sự đến được não. Tuy nhiên, khi kiểm tra trí nhớ và các kỹ năng nhận thức vào cuối hai năm, nhóm dùng dầu cá không đạt kết quả tốt hơn nhóm dùng giả dược. Hình ảnh não cũng cho thấy dầu cá không ngăn được tình trạng teo hồi hải mã – vùng não giữ vai trò trung tâm trong việc hình thành và sắp xếp ký ức, đồng thời rất dễ bị tổn thương do lão hóa và Alzheimer. Nói cách khác, chỉ tăng lượng DHA trong não là chưa đủ để tạo ra cải thiện rõ rệt về nhận thức ở nhóm người này.

Vì sao dầu cá khác cá?

Kết quả bất ngờ khiến các nhà khoa học đặt câu hỏi: nếu omega-3 vào được não, tại sao không cải thiện chức năng? Nhóm của Yassine đang tìm hiểu cách não hấp thụ, xử lý và sử dụng dưỡng chất này. Nghiên cứu trước đây của họ gợi ý rằng omega-3 có thể có lợi hơn khi được tiêu thụ trong một chế độ ăn uống tổng thể, chẳng hạn chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải – vốn nhấn mạnh cá, rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, hạt và dầu ô liu. Cách ăn này cung cấp omega-3 tự nhiên cùng nhiều dưỡng chất khác, và từng được liên hệ với nguy cơ Alzheimer thấp hơn. Nhóm nghiên cứu cho rằng sự kết hợp dưỡng chất trong một chế độ ăn cân bằng, cùng tình trạng sức khỏe tổng thể, có thể ảnh hưởng đến mức độ omega-3 hỗ trợ não hiệu quả.

Lối sống vẫn là nền tảng

Dù thử nghiệm chỉ tập trung vào dầu cá, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng bảo vệ sức khỏe não bộ cần cách tiếp cận rộng hơn. Thay vì trông chờ vào một loại thực phẩm bổ sung, họ khuyên duy trì thói quen lành mạnh suốt đời: vận động thể chất đều đặn, ngủ đủ và ngủ chất lượng, ăn uống cân bằng. Tập thể dục hỗ trợ tim mạch và lưu thông máu, trong khi giấc ngủ giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành ký ức và duy trì não bộ bình thường. Giáo sư Yassine ví việc sống lành mạnh như bảo dưỡng xe hơi định kỳ: não sẽ mất chức năng nhiều hơn nếu các vấn đề sức khỏe ở nơi khác không được giải quyết, giống như động cơ xe ngừng hoạt động nếu bỏ qua bảo dưỡng. Kết quả nghiên cứu không có nghĩa omega-3 là không cần thiết hay ăn cá không có lợi. Chúng chỉ ra rằng uống bổ sung DHA liều cao đơn thuần không tạo ra lá chắn đo được chống suy giảm nhận thức hay teo hồi hải mã ở nhóm người được nghiên cứu.

Với người Việt thường xuyên dùng dầu cá, nghiên cứu này là lời nhắc rằng không nên xem thực phẩm bổ sung như ‘thần dược’ bảo vệ trí nhớ. Thay vào đó, hãy ưu tiên chế độ ăn đa dạng, vận động và ngủ đủ – những yếu tố đã được chứng minh hỗ trợ sức khỏe não bộ lâu dài.

Dầu cá không phải là ‘lá chắn’ đơn độc bảo vệ trí tuệ; hãy ưu tiên lối sống lành mạnh nếu muốn giữ sự minh mẫn khi về già.