Thực phẩm siêu chế biến và ung thư đại trực tràng: 460.000 người, 19 năm

Nghiên cứu lớn nhất từ trước đến nay cho thấy không phải mọi thực phẩm siêu chế biến đều làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng.

Một nghiên cứu trên 461.682 người Mỹ theo dõi gần 19 năm cho thấy không có mối liên hệ tổng thể giữa thực phẩm siêu chế biến và ung thư đại trực tràng. Nhưng khi tách riêng từng nhóm thực phẩm, bức tranh lại rất khác.

Bối cảnh nghiên cứu

Thực phẩm siêu chế biến chiếm hơn một nửa lượng calo của người Mỹ trưởng thành. Nhóm thực phẩm này ngày càng bị soi xét vì liên quan đến các bệnh mạn tính, trong đó có ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, đây là một nhóm rất đa dạng: có loại như ngũ cốc nguyên hạt, sữa chế biến sẵn lại có liên quan đến nguy cơ thấp hơn, trong khi thịt chế biến lại làm tăng nguy cơ. Câu hỏi đặt ra là liệu mức độ chế biến có phải là chỉ dấu hữu ích để đánh giá tác động sức khỏe của thực phẩm hay không.

Quy mô và phương pháp

Nghiên cứu do Erikka Loftfield từ Viện Ung thư Quốc gia Mỹ dẫn đầu, công bố ngày 15/10 trên tạp chí PLOS Medicine. Nhóm nghiên cứu đã phân tích hồ sơ sức khỏe và chế độ ăn của 461.682 người Mỹ trong độ tuổi 50–71 khi tham gia Nghiên cứu Chế độ ăn và Sức khỏe NIH-AARP vào năm 1995–1996. Những người tham gia trả lời bảng hỏi về tần suất tiêu thụ thực phẩm, từ đó ước tính lượng thực phẩm siêu chế biến. Họ được theo dõi đến năm 2018, với thời gian theo dõi trung bình 18,8 năm.

Kết quả chính

Không có mối liên hệ tổng thể giữa tổng lượng thực phẩm siêu chế biến và tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng. Nói cách khác, nhóm ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến không có tỷ lệ ung thư cao hơn. Tuy nhiên, khi xem xét từng loại thực phẩm, kết quả cho thấy: tiêu thụ nhiều ngũ cốc nguyên hạt, chất xơ, sản phẩm sữa và canxi từ nguồn siêu chế biến có liên quan đến tỷ lệ ung thư đại trực tràng thấp hơn; ngược lại, thịt từ nguồn siêu chế biến có liên quan đến tỷ lệ ung thư cao hơn. Phân tích thay thế cho thấy nếu thay 10% lượng thực phẩm siêu chế biến (theo trọng lượng) bằng thực phẩm ít chế biến hơn, tỷ lệ ung thư đại trực tràng giảm 2%.

Hạn chế và ý nghĩa

Nghiên cứu có những hạn chế: phần lớn người tham gia là người Mỹ da trắng lớn tuổi, nên kết quả có thể không áp dụng cho người trẻ hoặc nhóm chủng tộc đa dạng hơn. Thông tin chế độ ăn chỉ được thu thập một lần vào đầu nghiên cứu, không phản ánh thay đổi theo thời gian. Thực phẩm siêu chế biến cũng trở nên đa dạng hơn trong thời gian theo dõi, có thể khiến đánh giá ban đầu thấp hơn thực tế. Đây là nghiên cứu quan sát nên không thể khẳng định quan hệ nhân quả. Dù vậy, kết quả phù hợp với khuyến nghị dinh dưỡng hiện hành: ăn nhiều ngũ cốc nguyên hạt, chất xơ, sữa và canxi, hạn chế thịt chế biến. Tác giả Loftfield nhấn mạnh: “Trong nhóm dân số lớn người Mỹ lớn tuổi này, chúng tôi không quan sát thấy mối liên hệ giữa tổng lượng thực phẩm siêu chế biến và tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng; tuy nhiên, khi xem xét từng nhóm thực phẩm như ngũ cốc nguyên hạt, sữa và thịt theo nguồn siêu chế biến hoặc không siêu chế biến, chúng tôi thấy các mối liên hệ phù hợp với hướng dẫn dinh dưỡng hiện hành về phòng ngừa ung thư đại trực tràng: ăn nhiều ngũ cốc nguyên hạt và sữa nhưng ít thịt có liên quan đến tỷ lệ ung thư đại trực tràng thấp hơn.”

Kết quả này cho thấy không nên đánh đồng mọi thực phẩm siêu chế biến là có hại. Thay vào đó, hãy chú ý đến thành phần dinh dưỡng cụ thể: chọn ngũ cốc nguyên hạt, sữa, chất xơ và hạn chế thịt chế biến để giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng.

Loại thực phẩm bạn ăn quan trọng hơn nhãn “siêu chế biến” khi nói về nguy cơ ung thư đại trực tràng.