Béo phì ở trẻ học đường tăng lên 19%: vì sao cần Luật Dinh dưỡng Học đường?

Sau 10 năm, tỉ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ 5-19 tuổi tăng hơn gấp đôi, trong khi suy dinh dưỡng vẫn còn ở vùng khó khăn.

Tại hội thảo về dinh dưỡng học đường, các chuyên gia của Viện Dinh dưỡng Quốc gia cùng nhiều đơn vị đã chỉ ra một nghịch lý: trẻ em Việt Nam vừa thiếu chất, vừa thừa cân.

Chuyện gì đang xảy ra?

Suy dinh dưỡng và thừa cân, béo phì đang cùng tồn tại ở trẻ em Việt Nam. Tổng điều tra dinh dưỡng 2019-2020 của Viện Dinh dưỡng cho thấy tỉ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ 5-19 tuổi còn 14,8%, trong khi tỉ lệ thừa cân, béo phì đã tăng từ 8,5% năm 2010 lên 19%.

Vì sao tăng nhanh vậy?

Con số này chênh lệch rõ giữa các vùng: thành thị 26,8%, nông thôn 18,3%. PGS.TS Bùi Thị Nhung cho biết ở vùng khó khăn, suy dinh dưỡng thấp còi vẫn cần ưu tiên nhân lực và kinh phí, còn tại đô thị lớn, thừa cân béo phì đang tăng rất nhanh.

Bữa ăn trường học có đủ không?

Một bữa ăn học đường hợp lý phải đủ năng lượng và các nhóm dưỡng chất theo từng lứa tuổi, cân đối bột đường – đạm – béo cùng vitamin, khoáng chất. Cơ thể cần hơn 40 loại chất dinh dưỡng và không thực phẩm nào có đủ tất cả, nên bữa ăn cần trên 10 loại thực phẩm, gồm 2-3 loại đạm và 3-5 loại rau, củ.

Mô hình điểm cho kết quả ra sao?

Mô hình điểm “Bữa ăn học đường đảm bảo dinh dưỡng hợp lý kết hợp tăng cường hoạt động thể lực” do Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế cùng Tập đoàn TH triển khai năm học 2020-2021 tại 10 tỉnh, thành. Sau một năm, mô hình cải thiện thể chất, giảm cả suy dinh dưỡng lẫn thừa cân, đồng thời nâng cao khả năng tập trung và sự tự tin của trẻ.

Vì sao cần luật, không chỉ thực đơn?

Theo PGS.TS Bùi Thị Nhung, thực đơn chỉ là một phần nhỏ của mô hình. Nhật Bản ban hành Luật Bữa trưa Học đường từ năm 1954 và kiểm soát được cả thừa lẫn thiếu dinh dưỡng, nhưng phải đi kèm cơ chế hỗ trợ cơ sở vật chất, nhân lực, mức thu và nguồn thực phẩm.

Còn vướng gì trước khi có luật?

Việt Nam đã có Nghị quyết 71-NQ/TW, Nghị quyết 72-NQ/TW, Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15 và Chương trình Sức khỏe học đường 2026-2035. Nhưng theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, tỉ lệ nhân viên y tế trường học chuyên trách chỉ 50,7%, khoảng 30% có chuyên môn y tế, và chỉ 80% cơ sở giáo dục có phòng y tế đủ thiết bị, thuốc thiết yếu.

Với phụ huynh có con trong độ tuổi đi học, những con số này đáng để nhìn lại bữa ăn của trẻ ở cả trường lẫn nhà: kiểm soát được bữa trưa bán trú nhưng vẫn cho trẻ ăn vặt nhiều dầu mỡ, đường sau cổng trường thì nguy cơ thừa cân vẫn còn. Bài viết cũng cho thấy dinh dưỡng học đường không chỉ là chuyện của nhà trường mà cần cả gia đình cùng tham gia.

Bữa ăn học đường chỉ hiệu quả khi có luật, có giám sát và có sự phối hợp của cả gia đình lẫn nhà trường.