Bệnh thận: 5 dấu hiệu cảnh báo sớm ai cũng nên biết

Suy thận cấp và mạn tính khác nhau thế nào, ai dễ mắc và làm sao bảo vệ thận?

Thận lọc chất thải và giữ cân bằng nước, muối khoáng cho cơ thể. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể, bởi bệnh thường diễn ra rất âm thầm.

Những điểm chính

Bệnh thận là gì?: Thận lọc máu và giữ cân bằng nước. Khi chức năng này tổn thương, chất thải tích tụ trong cơ thể. Bệnh có hai dạng: suy thận cấp và suy thận mạn. Suy thận cấp đến nhanh. Nguyên nhân thường do mất nước, mất máu, nhiễm trùng nặng, tụt huyết áp hoặc tắc nghẽn đường tiểu. Nếu chữa trị sớm, thận có thể hồi phục. Ngược lại, suy thận mạn tiến triển chậm. Khả năng lọc giảm dần theo thời gian, phần chức năng đã mất rất khó lấy lại.

Nguyên nhân gây tổn thương thận: Đái tháo đường và tăng huyết áp là hai nguyên nhân lớn nhất. Đường huyết cao kéo dài làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, còn huyết áp cao tạo áp lực lên mạch máu và bộ phận lọc, lâu ngày làm giảm khả năng hoạt động của thận. Ngoài ra, suy giảm chức năng thận còn liên quan đến viêm cầu thận, bệnh thận di truyền, sỏi hoặc tắc nghẽn đường tiết niệu. Một số thuốc cũng có thể gây tổn thương thận, đặc biệt khi dùng không đúng liều hoặc kéo dài. Kiểm soát huyết áp giúp bảo vệ chức năng thận.

Vì sao khó nhận biết sớm?: Bệnh thường lặng lẽ. Nhiều năm trôi qua mà không có triệu chứng rõ ràng. Khi bệnh tiến triển, bạn dễ thấy mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, ngứa da hoặc phù chân. Lượng nước tiểu cũng thay đổi bất thường. Tiểu nhiều hoặc ít đi đều đáng ngại. Nước tiểu có bọt kéo dài dễ liên quan đến protein. Xét nghiệm máu và nước tiểu giúp phát hiện sớm tổn thương.

Xét nghiệm và điều trị: Xét nghiệm máu đo creatinine, chất thải được thận lọc khỏi máu. Từ kết quả này, bác sĩ tính mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) để đánh giá khả năng lọc của thận. Xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện albumin hoặc protein bất thường, dấu hiệu thận đang bị tổn thương ngay cả khi khả năng lọc chưa giảm nhiều. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm siêu âm hoặc xét nghiệm khác để tìm nguyên nhân. Bệnh thận mạn được chia thành nhiều giai đoạn dựa chủ yếu vào mức lọc cầu thận. Điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ bệnh: kiểm soát huyết áp, đường huyết, điều chỉnh chế độ ăn và dùng thuốc theo chỉ định. Ở giai đoạn nặng, khi thận không còn đáp ứng nhu cầu cơ thể, người bệnh có thể cần lọc máu hoặc ghép thận. Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp suy giảm chức năng thận đều tiến triển đến giai đoạn này.

Bảo vệ thận từ hôm nay: Người bệnh đái tháo đường hoặc tăng huyết áp cần kiểm soát tốt chỉ số của mình. Duy trì cân nặng ổn định, vận động đều, ăn ít muối và bỏ thuốc lá rất có lợi. Bạn không nên tự ý kiêng protein, kali hay hạn chế nước. Các yêu cầu này phụ thuộc vào kết quả xét nghiệm cụ thể của từng người. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi thay đổi thực đơn.

Hiểu rõ bệnh thận giúp bạn chủ động kiểm tra sức khỏe, nhất là khi có bệnh nền đái tháo đường hoặc tăng huyết áp. Những thay đổi nhỏ trong ăn uống và vận động có thể góp phần bảo vệ chức năng thận lâu dài.

👉 Thận thường không kêu cứu cho đến khi tổn thương nặng, vì vậy kiểm soát bệnh nền và xét nghiệm định kỳ là cách phòng ngừa thiết thực nhất.