Cách phòng cúm mùa cho người cao tuổi và trẻ nhỏ theo WHO, CDC
Cách phòng cúm mùa cho người cao tuổi và trẻ nhỏ: ai cần tiêm vắc xin, bảo vệ bé dưới 6 tháng ra sao và khi nào phải đi khám ngay.
Viết dựa trên tài liệu dinh dưỡng đã công bố · Chỉ để tham khảo
Lịch tiêm vắc xin cúm cho từng người trong nhà, cách bảo vệ bé dưới 6 tháng, thói quen giảm lây hằng ngày và dấu hiệu cần đi khám.
Ở Hg Nuts, câu chúng mình được hỏi nhiều nhất dạo này là: làm sao để ông bà và con nhỏ không bị cúm nặng? Câu trả lời ngắn gọn: cách phòng cúm mùa hiệu quả nhất là tiêm vắc xin mỗi năm cho mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên. Trẻ dưới 6 tháng chưa tiêm được, nên người chăm bé cần tiêm thay. Kèm theo đó là rửa tay, che miệng khi ho và ở nhà khi ốm.
Điều cần nhớ
- Tiêm vắc xin cúm mỗi mùa cho mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên.
- Trẻ dưới 6 tháng chưa tiêm được, người chăm bé cần tiêm.
- Rửa tay, che miệng khi ho, tránh người ốm và ở nhà khi ốm.
- Thuốc kháng virus chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ.
- Triệu chứng nặng hoặc nặng dần: đi khám ngay, gọi 115 khi khẩn cấp.
Vì sao người cao tuổi và trẻ dưới 5 tuổi dễ bị cúm nặng?
WHO xếp người cao tuổi và trẻ dưới 5 tuổi vào nhóm dễ bị cúm nặng hoặc biến chứng. Vì vậy, khi trong nhà có ông bà hoặc bé nhỏ, bạn nên chủ động phòng cúm sớm thay vì chờ có người ốm.
Phần lớn người bị cúm mùa tự khỏi trong khoảng một tuần. Nhưng cúm vẫn có thể gây bệnh nặng, thậm chí tử vong, nhất là ở nhóm nguy cơ cao. WHO ước tính mỗi năm thế giới có khoảng 1 tỷ ca cúm mùa, trong đó 3–5 triệu ca nặng.
Nếu nhà bạn có một trong những người sau, hãy ưu tiên họ khi phòng bệnh:
- Trẻ dưới 5 tuổi, kể cả bé còn đang bú mẹ.
- Người cao tuổi, nhất là ông bà sống chung với con cháu.
- Phụ nữ mang thai ở bất kỳ tháng nào của thai kỳ.
- Người có bệnh mạn tính như bệnh tim, phổi, thận, gan, bệnh chuyển hóa hoặc bệnh về máu.
- Người suy giảm miễn dịch, ví dụ người nhiễm HIV, đang hóa trị, đang dùng steroid hoặc mắc ung thư.
Với người từ 65 tuổi, số liệu của CDC khá rõ. Nhóm này chiếm khoảng 70–85% số ca tử vong và 50–70% số ca nhập viện liên quan đến cúm mùa. Một phần nguyên nhân là hệ miễn dịch yếu đi khi tuổi càng cao.
Cúm có thể xuất hiện quanh năm
Theo WHO, ở vùng nhiệt đới như Việt Nam, cúm có thể xảy ra quanh năm và bùng phát không theo quy luật rõ ràng. Đừng đợi trời trở lạnh mới bắt đầu phòng bệnh cho người nhà.
Tiêm vắc xin cúm mỗi năm: ai nên tiêm và tiêm thế nào?
Theo WHO, vắc xin là cách phòng cúm tốt nhất. CDC khuyên mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên tiêm vắc xin cúm mỗi mùa, không phải tiêm một lần rồi thôi.
Bạn có thể coi mũi cúm như lịch khám định kỳ của cả nhà. Mỗi năm đến hẹn lại đi, giống như cuối năm ai cũng nhớ đi khám sức khỏe cho ông bà.
| Người trong nhà | Vì sao cần quan tâm | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Ông bà, cha mẹ từ 65 tuổi | Chiếm phần lớn ca nhập viện và tử vong liên quan đến cúm (CDC) | Tiêm vắc xin cúm mỗi mùa, hỏi bác sĩ trước nếu đang có bệnh mạn tính |
| Trẻ từ 6 tháng đến dưới 5 tuổi | Thuộc nhóm dễ bị cúm nặng (WHO) | Tiêm vắc xin cúm mỗi mùa theo tư vấn của cơ sở tiêm chủng |
| Trẻ dưới 6 tháng | Dễ bị cúm nặng nhưng còn quá nhỏ để tiêm (CDC) | Người lớn và anh chị hay bế bé tiêm thay |
| Trẻ lớn đang đi học | Dễ mắc và dễ lây cúm cho người khác (NHS) | Tiêm để tự bảo vệ và che chắn cho em bé, ông bà trong nhà |
| Người lớn khỏe mạnh | Đi làm, đi chợ mỗi ngày, dễ mang bệnh về nhà | Tiêm mỗi mùa, nhất là khi sống cùng người già hoặc bé nhỏ |
- Báo tình trạng sức khỏe trước khi tiêm Nói rõ với nhân viên y tế người được tiêm đang có bệnh gì, dùng thuốc gì và lần tiêm trước có phản ứng gì không.
- Chọn nơi tiêm uy tín Trạm y tế phường, xã hoặc trung tâm tiêm chủng được cấp phép đều là lựa chọn phù hợp.
- Lưu lại ngày tiêm Chụp phiếu tiêm và đặt nhắc lịch trên điện thoại để mùa sau không quên.
Trẻ dưới 6 tháng chưa tiêm được thì bảo vệ thế nào?
Muốn bảo vệ bé dưới 6 tháng, hãy tiêm vắc xin cho những người chăm bé. CDC cho biết trẻ ở tuổi này dễ bị cúm nặng nhưng còn quá nhỏ để tiêm.
Hãy kể ra tất cả những người hay bế bé: bố mẹ, ông bà, người giúp việc, cả anh chị đang đi học. NHS cho biết trẻ con dễ mắc và dễ lây cúm. Tiêm cho trẻ lớn cũng giúp bảo vệ em bé, phụ nữ mang thai và ông bà trong nhà.
Ở Hg Nuts, chúng mình hay gợi ý thế này: nhà đông người thì ưu tiên tiêm trước cho người bế bé nhiều nhất. Thường đó là mẹ, bà hoặc người giúp việc.
- Rửa tay trước khi bế bé, nhất là sau khi đi chợ, đi làm về hay đón anh chị ở trường.
- Hạn chế cho nhiều người hôn, bế bé khi khách đến chơi, đặc biệt là người đang ho hoặc sổ mũi.
- Người chăm bé đang ốm thì nhờ người khác chăm thay nếu có thể, và giữ khoảng cách khi ho, hắt hơi.
Thói quen nào giúp giảm lây cúm trong nhà?
Bốn việc nhỏ làm đều mỗi ngày giúp giảm lây cúm: rửa tay, che miệng khi ho, tránh tiếp xúc gần người ốm và ở nhà khi ốm. Những việc này không thay được vắc xin, nhưng nên làm song song.
- Rửa tay bằng xà phòng Sau khi đi chợ, đi xe buýt, đi làm về và trước bữa cơm. Với trẻ nhỏ, biến việc rửa tay thành trò chơi để bé nhớ lâu.
- Che miệng khi ho, hắt hơi Dùng khăn giấy rồi bỏ vào thùng rác có nắp, hoặc ho vào khuỷu tay áo thay vì lòng bàn tay.
- Tránh tiếp xúc gần người đang ốm Người ốm nên ngủ riêng nếu được, không ăn chung bát đũa với ông bà và cháu nhỏ.
- Ở nhà khi ốm Người lớn xin nghỉ làm, trẻ nghỉ học vài hôm để không lây cho đồng nghiệp, bạn bè và cô giáo.
Bữa cơm đủ chất giúp cả nhà khỏe hơn trong sinh hoạt hằng ngày. Nếu muốn tham khảo, bạn có thể đọc thêm 6 nhóm thực phẩm nên bổ sung trong mùa cúm A.
Người già, trẻ nhỏ đã mắc cúm thì nên làm gì?
Người thuộc nhóm nguy cơ cao nên được bác sĩ khám sớm, đừng chỉ chờ tự khỏi. Bác sĩ sẽ quyết định có cần thuốc kháng virus hay không, dùng loại nào và trong bao lâu.
- Cho người bệnh nghỉ ngơi ở phòng thoáng, hạn chế người ra vào.
- Nhắc uống đủ nước bằng nước ấm, canh hoặc cháo loãng chia nhiều bữa nhỏ.
- Theo dõi diễn biến mỗi ngày, ghi lại nhiệt độ và các triệu chứng để báo bác sĩ.
Khi người bệnh đau rát họng, bạn có thể xem gợi ý về 5 loại đồ uống giúp dịu họng khi mắc cúm A.
Các bài khác về cúm, chúng mình gom ở trang tổng hợp bài viết về cúm để bạn tra cứu khi cần.
Không tự dùng thuốc
Thuốc kháng virus, thuốc hạ sốt và mọi loại thuốc cho trẻ nhỏ hay người cao tuổi đều cần dùng theo chỉ định của bác sĩ. Đừng tự mua thuốc theo lời mách.
Khi nào cần đưa người bị cúm đi khám ngay?
Hãy đưa người bệnh đi khám ngay, hoặc gọi cấp cứu 115, khi có triệu chứng nặng. Với người già và trẻ nhỏ, đừng chờ xem bệnh có tự lui không.
- Có triệu chứng nặng: đi khám ngay, gọi 115 nếu tình trạng khẩn cấp.
- Triệu chứng nhẹ nhưng ngày càng nặng hơn, sau vài ngày không đỡ mà còn tệ thêm.
- Đang có bệnh khác kèm theo, như bệnh tim, phổi, thận hoặc tiểu đường.
- Thuộc nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, trẻ dưới 5 tuổi, phụ nữ mang thai: nên hỏi bác sĩ sớm dù bệnh có vẻ nhẹ.
Chuẩn bị sẵn
Dán số cơ sở y tế gần nhà và số 115 lên cửa tủ lạnh. Ghi tên các thuốc ông bà đang dùng để đưa bác sĩ xem khi đi khám.
Câu hỏi thường gặp
Người già có nên tiêm vắc xin cúm hằng năm không?
Có. CDC khuyên mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên tiêm vắc xin cúm mỗi mùa, và người từ 65 tuổi chiếm phần lớn ca nhập viện liên quan đến cúm. Nếu đang có bệnh mạn tính, hãy hỏi bác sĩ trước khi tiêm.
Trẻ mấy tháng thì tiêm được vắc xin cúm?
Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên có thể tiêm vắc xin cúm. Trẻ nhỏ hơn chưa tiêm được, nên người chăm bé cần tiêm để bảo vệ bé.
Cúm mùa có tự khỏi không?
Phần lớn trường hợp cúm mùa tự khỏi trong khoảng một tuần. Tuy vậy, cúm vẫn có thể gây bệnh nặng, nhất là ở người cao tuổi, trẻ dưới 5 tuổi và người có bệnh nền.
Ở Việt Nam cúm có theo mùa không?
Theo WHO, ở vùng nhiệt đới, cúm có thể xảy ra quanh năm và bùng phát không theo quy luật rõ ràng. Vì vậy nên giữ thói quen phòng bệnh cả năm, chứ không riêng lúc trời lạnh.
👉 Tiêm vắc xin cúm mỗi mùa cho cả nhà, kể cả người chăm bé dưới 6 tháng, là việc nên làm đầu tiên để bảo vệ ông bà và con nhỏ khỏi cúm nặng.
Nguồn tham khảo
Hg Nuts mong ông bà nhà bạn luôn khỏe và các bé vẫn vui chơi bình thường dù cúm có quay lại. Muốn đọc thêm mẹo chăm sóc sức khỏe gia đình, bạn theo dõi chúng mình trên Facebook, YouTube, Pinterest, X và Tumblr nhé.
Bản tin HG Nuts – Thế giới hạt
Nhận bài mới qua email
Mỗi khi có bài đáng đọc, chúng tôi gửi một lá thư ngắn — bắt đầu ngay khi website mở kênh gửi thư.
- Không chia sẻ địa chỉ của bạn cho ai
- Muốn gỡ lúc nào cũng được — chỉ cần nhắn qua trang Liên hệ
Theo dõi HG Nuts
Chọn kênh bạn hay dùng. Chúng tôi đăng bài mới, công thức và mẹo ăn hạt ở cả năm nơi.
