Phòng sốt xuất huyết: diệt muỗi và dấu hiệu cần đi viện

Cách phòng sốt xuất huyết tại nhà: dọn nước đọng mỗi tuần, chống muỗi đốt và nhận biết dấu hiệu nặng cần đưa đi viện ngay.

Viết dựa trên tài liệu dinh dưỡng đã công bố · Chỉ để tham khảo

Giường ngủ có màn chống muỗi treo từ trần nhà

Việc cần làm mỗi tuần để chặn muỗi trong nhà, và cách nhận ra lúc cơn sốt đã nguy hiểm, phải đưa người bệnh đi viện.

Muốn phòng sốt xuất huyết, bạn cần làm hai việc cùng lúc: chặn muỗi ngay trong nhà và biết lúc nào phải đưa người bệnh đi viện. Mỗi tuần, hãy đổ bỏ, cọ rửa hoặc đậy kín đồ chứa nước, bôi kem chống muỗi và ngủ màn. Nếu người bệnh đau bụng dữ dội, nôn liên tục, chảy máu chân răng hay da tái lạnh, hãy đi viện ngay hoặc gọi 115. Ở Hg Nuts, đây là câu chúng mình được hỏi nhiều nhất mỗi khi tin về sốt xuất huyết dày lên.

Điều cần nhớ

  • Mỗi tuần đổ bỏ, cọ rửa, úp ngược hoặc đậy kín mọi đồ chứa nước trong và quanh nhà.
  • Bôi kem chống muỗi, mặc áo dài tay, ngủ màn và lắp lưới chắn ở cửa.
  • Hết sốt chưa chắc đã khỏi: những ngày ngay sau đó vẫn phải để ý dấu hiệu nặng.
  • Đau bụng dữ dội, nôn liên tục, thở nhanh, chảy máu, da tái lạnh: đi viện ngay hoặc gọi 115.
  • Không tự dùng ibuprofen hay aspirin; hạ sốt theo chỉ định của bác sĩ.

Sốt xuất huyết lây thế nào, bao lâu thì phát bệnh?

Sốt xuất huyết (tên quốc tế là dengue) lây sang người qua vết muỗi đốt. Sau khi bị đốt, bệnh chưa lộ ra ngay mà ủ trong người một thời gian. Vì vậy nhiều nhà không nhớ mình bị muỗi đốt từ lúc nào.

Giai đoạn Thời gian Bạn thấy gì
Ủ bệnh 4–10 ngày sau khi bị muỗi đốt Chưa có triệu chứng, người vẫn đi làm, đi học bình thường
Sốt Thường kéo dài 2–7 ngày Sốt cao, mệt, nhiều người đau nhức
Ngay sau khi hết sốt Những ngày đầu sau khi hạ sốt Dấu hiệu nặng như đau bụng dữ dội, chảy máu có thể xuất hiện

Ví dụ cả nhà về quê dịp cuối tuần, mấy hôm sau mới có người sốt. Cơn sốt đó vẫn có thể bắt nguồn từ vết muỗi đốt hôm ở quê. Khi đi khám, bạn nên kể cho bác sĩ những nơi đã đến trong khoảng thời gian này.

Nếu muốn đọc thêm, bạn có thể xem các bài cùng chủ đề sốt xuất huyết mà chúng mình đã tổng hợp.

Cách phòng sốt xuất huyết tại nhà: dọn chỗ muỗi đẻ mỗi tuần

Việc nên làm đầu tiên là không để nước đọng trong và quanh nhà. Muỗi cần chỗ có nước để đẻ trứng. Bỏ được chỗ đó, số muỗi quanh nhà sẽ ít đi.

  1. Đổ bỏ hoặc úp ngược Sau mỗi trận mưa, lật úp xô, chậu, gáo dừa, lốp xe cũ để nước không đọng lại.
  2. Cọ rửa đồ chứa nước Lu, khạp, bể nước sinh hoạt cần cọ sạch thành mỗi tuần một lần, không chỉ thay nước mới.
  3. Đậy kín Đồ chứa nước dùng hằng ngày phải có nắp đậy kín để muỗi không chui vào.
  4. Bỏ rác đúng chỗ Vỏ lon, hộp nhựa, túi ni lông vứt ngoài sân dễ đọng nước mưa. Gom lại và bỏ vào thùng rác có nắp.
  5. Chọn một ngày cố định Ví dụ sáng chủ nhật, cả nhà chia nhau đi một vòng trong nhà và ngoài sân để kiểm tra.

Mẹo nhớ

Đặt lịch nhắc trên điện thoại mỗi tuần một lần. Đừng quên bình hoa, đĩa lót chậu cây và khay hứng nước dưới tủ lạnh, những chỗ rất dễ bị bỏ sót.

Việc này nên làm đều đặn, kể cả khi nhà chưa ai bị sốt. Chỉ cần một chậu nước bị quên ở góc sân là muỗi đã có chỗ đẻ trứng.

Làm sao để không bị muỗi đốt khi ở nhà và ra ngoài?

Song song với việc dọn nước đọng, bạn cần giữ cho da không bị muỗi đốt. Đây là cách bảo vệ trực tiếp cho từng người trong nhà.

Bốn cách chặn muỗi đốt:

  1. Kem chống muỗi: bôi lên vùng da hở khi trẻ chơi ngoài sân hay khi bạn đi chợ sớm. Dùng đúng theo hướng dẫn trên bao bì.
  2. Áo dài tay, quần dài: nên mặc khi ra vườn, đi qua bụi cây hay ngồi lâu ở chỗ nhiều muỗi.
  3. Ngủ màn: mắc màn cả khi ngủ trưa, nhất là cho trẻ nhỏ. Màn có tẩm thuốc diệt côn trùng càng tốt.
  4. Lưới chắn: lắp lưới ở cửa sổ và cửa ra vào để muỗi không bay vào nhà.

Ở Hg Nuts, chúng mình hay gợi ý một câu dễ nhớ cho cả nhà: nước không đọng, da không hở, ngủ có màn. Trẻ con cũng thuộc được câu này để tự nhắc nhau.

Hết sốt có phải đã khỏi sốt xuất huyết không?

Chưa chắc. Nhiều người thấy hạ sốt là yên tâm cho con đi học hoặc tự đi làm lại. Nhưng những ngày ngay sau khi hết sốt lại là lúc dấu hiệu nặng hay xuất hiện.

Vì vậy, khi cơn sốt vừa lui, người nhà vẫn cần ở cạnh và để ý sát. Đặc biệt chú ý ban đêm, khi mọi người dễ ngủ quên.

Dấu hiệu nặng cần để ý:

Chỉ cần thấy một trong các dấu hiệu sau:

  1. Đau bụng dữ dội, người bệnh ôm bụng, không nằm yên được.
  2. Nôn liên tục, uống gì vào cũng nôn ra.
  3. Thở nhanh dù đang nằm nghỉ.
  4. Chảy máu chân răng hoặc chảy máu mũi.
  5. Nôn ra máu, đi ngoài ra máu.
  6. Da tái, lạnh, sờ tay chân thấy lạnh hơn bình thường.

Đừng chủ quan

Người bệnh đã hạ sốt nhưng có một trong các dấu hiệu trên thì không theo dõi tiếp ở nhà. Hãy đưa đi viện ngay.

Khi nào cần đưa người bệnh sốt xuất huyết đi viện ngay?

Đi viện ngay hoặc gọi 115 khi thấy bất kỳ dấu hiệu nặng nào ở trên, dù người bệnh đã hết sốt. Đừng chờ đến sáng mai hay đợi người nhà đi làm về. Nếu nhà xa bệnh viện, hãy gọi 115 trước rồi chuẩn bị giấy tờ sau.

Tình huống Nên làm gì
Đang sốt, vẫn tỉnh táo, chưa có dấu hiệu nặng Đi khám để bác sĩ chẩn đoán, theo dõi tại nhà đúng hướng dẫn
Đau bụng dữ dội, nôn liên tục, thở nhanh Đi viện ngay hoặc gọi 115
Chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài ra máu Đi viện ngay hoặc gọi 115
Da tái, lạnh Gọi 115 ngay

Sốt xuất huyết chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Có thể hạ sốt bằng paracetamol theo chỉ định của bác sĩ. Không tự dùng ibuprofen hay aspirin, vì các thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.

Tủ thuốc gia đình nhiều nhà có sẵn thuốc giảm đau quen dùng. Trước khi cho người đang sốt uống bất kỳ viên nào, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.

Những ngày người bệnh mệt, ăn uống kém, hãy hỏi bác sĩ nên cho ăn gì. Nếu muốn tìm hiểu thêm về một loại trái cây quen thuộc trong bữa ăn gia đình, bạn có thể đọc bài chuối: dinh dưỡng, lợi ích và cách dùng đúng.

Ai cần cẩn thận hơn với sốt xuất huyết?

Người từng bị sốt xuất huyết cần cẩn thận hơn. Nếu mắc lại lần thứ hai, nguy cơ bị nặng cao hơn so với lần đầu.

Khi đi khám

Hãy nói rõ với bác sĩ nếu người bệnh từng bị sốt xuất huyết trước đây. Thông tin này giúp bác sĩ theo dõi sát hơn.

Nếu trong nhà có người từng mắc, cả nhà càng nên giữ thói quen dọn nước đọng mỗi tuần và ngủ màn. Khi người đó sốt, đừng đợi quá lâu mới đi khám.

Bạn có thể lưu lại các bài viết về cách phòng và chăm sóc khi bị sốt xuất huyết để tra lại khi cần. Nếu quan tâm đến cách một cộng đồng chặn được bệnh truyền nhiễm, bạn có thể đọc thêm câu chuyện Barbados loại trừ lây truyền HIV từ mẹ sang con.

Câu hỏi thường gặp

Sốt xuất huyết bao lâu thì khỏi?

Triệu chứng thường kéo dài 2–7 ngày. Nhưng hết sốt chưa chắc đã khỏi, vì những ngày ngay sau đó vẫn có thể xuất hiện dấu hiệu nặng.

Bị sốt xuất huyết có được uống ibuprofen không?

Không nên tự dùng ibuprofen hay aspirin vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Hạ sốt bằng paracetamol theo chỉ định của bác sĩ.

Muỗi sốt xuất huyết đẻ trứng ở đâu?

Ở những chỗ đọng nước trong và quanh nhà như lu, khạp, xô chậu, lốp xe cũ, vỏ lon. Mỗi tuần nên đổ bỏ, cọ rửa hoặc đậy kín các đồ này.

Sốt xuất huyết lần 2 có nguy hiểm không?

Người mắc lần thứ hai có nguy cơ bị nặng cao hơn. Khi sốt, nên đi khám sớm và báo bác sĩ là đã từng mắc.

👉 Dọn nước đọng mỗi tuần, chống muỗi đốt, và đưa người bệnh đi viện ngay khi có dấu hiệu nặng, kể cả lúc đã hết sốt.

Hg Nuts mong bài này giúp bạn yên tâm hơn khi chăm người nhà. Nếu thấy hữu ích, hãy theo dõi chúng mình trên Facebook, YouTube, Pinterest, X và Tumblr để nhận thêm bài sức khỏe dễ hiểu mỗi ngày.

Trịnh Mai Phương

Biên tập viên mảng sức khỏe phụ nữ tại Hgnuts.

5 bài

Cách chúng tôi làm nội dung

Bản tin HG Nuts – Thế giới hạt

Nhận bài mới qua email

Mỗi khi có bài đáng đọc, chúng tôi gửi một lá thư ngắn — bắt đầu ngay khi website mở kênh gửi thư.

  • Không chia sẻ địa chỉ của bạn cho ai
  • Muốn gỡ lúc nào cũng được — chỉ cần nhắn qua trang Liên hệ

Chính sách bảo mật

Để lại một bình luận