Ung thư nên ăn gì? 5 sai lầm khiến người bệnh mất sức
Người bệnh ung thư nên ăn gì khi hóa trị, xạ trị, và 5 sai lầm dinh dưỡng nào khiến người bệnh sụt cân, mất sức mà gia đình cần tránh.
Viết dựa trên tài liệu dinh dưỡng đã công bố

Bài giúp người nhà biết người bệnh ung thư nên ăn gì khi đang điều trị và tránh 5 sai lầm làm người bệnh sụt cân, mất sức.
Ở Hg Nuts, câu chúng mình được người nhà hỏi nhiều nhất là: người bệnh ung thư nên ăn gì để có sức điều trị? Câu trả lời ngắn là đừng nhịn ăn, đừng kiêng khem quá mức. Người bệnh cần ăn đủ năng lượng và đủ đạm từ thịt, cá, trứng, sữa, đậu để giữ cân, giữ cơ. Nên chia nhỏ bữa, ăn chín uống sôi, và hỏi bác sĩ trước khi dùng thực phẩm bổ sung.
Điều cần nhớ
- Không nhịn ăn để ‘bỏ đói khối u’: nhịn ăn không kiểm soát làm cơ thể yếu đi và khó chịu được điều trị.
- Không kiêng thịt, kiêng đạm: người bệnh cần đủ đạm mỗi ngày để giữ cơ.
- Chia nhỏ bữa, ăn theo giờ kể cả khi không thấy đói.
- Không ăn hải sản sống, món có trứng sống khi đang hóa trị.
- Hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc bổ, thảo dược hay thực phẩm chức năng.
Vì sao người bệnh ung thư dễ sụt cân, mất sức khi điều trị?
Người bệnh ung thư dễ suy dinh dưỡng, và sụt cân làm việc điều trị khó khăn hơn. Bệnh và các đợt hóa trị, xạ trị thường làm người bệnh chán ăn, buồn nôn, miệng nhạt. Bữa cơm gia đình bày ra đủ món mà người bệnh chỉ ăn vài thìa.
Theo bệnh viện Guy’s and St Thomas’ (NHS, Anh), sụt cân nhiều làm người bệnh khó chịu đựng hóa trị hơn. Một tổng quan đăng trên tạp chí Nutrients cũng ghi nhận suy dinh dưỡng hay gặp ở người bệnh ung thư và làm kết quả điều trị kém đi.
Sụt cân ở đây không chỉ là mất mỡ. Người bệnh còn mất cơ, nên đi lại mệt, ngồi dậy cũng thấy nặng người. Vì vậy, việc ăn uống trong giai đoạn điều trị cần được coi trọng như uống thuốc đúng giờ.
Bài này dành cho ai
Hai bài trước của chúng mình nói về chuyện phòng bệnh. Bài này dành cho người đang điều trị và người nhà đang chăm sóc. Nếu bạn muốn tìm hiểu phần phòng ngừa, có thể đọc 5 thay đổi trong bữa ăn giúp giảm nguy cơ ung thư.
Nhịn ăn có bỏ đói được tế bào ung thư không?
Không nên nhịn ăn với hy vọng ‘bỏ đói khối u’. Đây là sai lầm thứ nhất và cũng nguy hiểm nhất. Một bài tổng quan trên tạp chí Cureus nhận định nhịn ăn không được kiểm soát có thể làm suy mòn nặng thêm, giảm miễn dịch và giảm khả năng chịu điều trị.
Nói cách khác, khi người bệnh nhịn, cơ thể yếu đi trước. Người bệnh mệt hơn, dễ phải hoãn đợt điều trị vì không đủ sức.
Sai lầm thứ hai là kiêng thịt, kiêng đạm vì sợ ‘nuôi khối u’. Thực tế, các khuyến nghị dinh dưỡng chính thức lại khuyên người bệnh ăn đủ đạm. ESPEN và ASPEN, hai hội dinh dưỡng lâm sàng lớn, khuyên người bệnh ung thư còn tự đi lại dùng khoảng 1 g đạm cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày, có thể lên 1,5 g nếu được.
Gia đình hay mắc hai điều này vì nghe truyền miệng:
- Nhịn ăn, ăn rất ít để ‘bỏ đói khối u’ — làm người bệnh suy kiệt, khó chịu được điều trị.
- Kiêng thịt, cá, trứng, sữa — làm thiếu đạm, người bệnh mất cơ nhanh hơn.
Ăn thực dưỡng gạo lứt hay tự uống thuốc bổ có giúp hồi phục?
Ăn thực dưỡng gạo lứt muối mè không chữa được ung thư, và dễ làm người bệnh thiếu chất. Đây là sai lầm thứ ba. Thực đơn chỉ có gạo lứt, muối mè, rau thì thiếu đạm và thiếu năng lượng, đúng hai thứ người bệnh đang cần nhất.
Bệnh viện The Christie (NHS, Anh) khuyên người đang điều trị nên ăn giàu năng lượng và đạm hơn bình thường. Cách ăn này giúp giữ cơ, hạn chế sụt cân, có khi còn giúp lấy lại cân đã mất. Thực dưỡng đi theo hướng ngược lại.
Sai lầm thứ tư là tự ý mua thuốc bổ, thảo dược, thực phẩm chức năng về cho người bệnh dùng. Nhiều nhà nghe người quen giới thiệu ‘đồ đại bổ’ rồi mua ngay. Hãy hỏi bác sĩ điều trị hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước, và mang theo hộp sản phẩm để bác sĩ xem thành phần.
| Lời khuyên truyền miệng | Vì sao không nên | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Nhịn ăn bỏ đói khối u | Suy kiệt, giảm miễn dịch, khó chịu điều trị | Ăn đủ bữa, chia nhỏ bữa |
| Kiêng thịt, kiêng đạm | Thiếu đạm, mất cơ | Có thịt, cá, trứng, sữa, đậu mỗi ngày |
| Chỉ ăn gạo lứt muối mè | Thiếu năng lượng và đạm | Ăn đa dạng, giàu năng lượng |
| Tự uống thuốc bổ, thảo dược | Chưa rõ có hợp với việc điều trị không | Hỏi bác sĩ trước khi dùng |
| Ăn gỏi, đồ tái, hàu sống | Dễ nhiễm trùng khi đề kháng yếu | Ăn chín, uống sôi |
Đang hóa trị có ăn được đồ sống, đồ tái không?
Người đang hóa trị không nên ăn đồ sống, đồ tái. Đây là sai lầm thứ năm, hay gặp ở các bữa liên hoan hoặc khi người nhà muốn đổi món cho người bệnh. Theo NHS, hóa trị làm giảm sức đề kháng với nhiễm trùng, nên không ăn hải sản sống như hàu, sò và các món có trứng sống.
- Hải sản sống như hàu sống, gỏi cá, sushi cá sống.
- Món có trứng sống như trứng lòng đào, một số loại sốt tự làm.
- Thịt tái, nem chua, gỏi các loại chưa nấu chín.
- Đồ ăn để lâu ngoài nhiệt độ phòng, thức ăn thừa hâm đi hâm lại.
Mẹo nhỏ khi đi chợ
Chọn thực phẩm tươi, nấu chín kỹ và ăn ngay sau khi nấu. Rau quả rửa sạch dưới vòi nước. Nước uống nên đun sôi.
Người bệnh ung thư nên ăn gì để giữ sức?
Người bệnh ung thư nên ăn đủ năng lượng và đủ đạm, chia thành nhiều bữa nhỏ. ESPEN và ASPEN khuyên người bệnh còn tự đi lại dùng khoảng 25–30 kcal cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày. Con số cụ thể cho từng người nên để chuyên gia dinh dưỡng tính.
Ở Hg Nuts, chúng mình thấy nhiều nhà nấu một nồi cháo trắng to cho người bệnh ăn cả ngày. Cháo trắng dễ nuốt nhưng ít đạm. Nên thêm thịt băm, cá, trứng hoặc đậu phụ vào nồi cháo.
- Chia nhỏ bữa Ăn 5–6 bữa nhỏ trong ngày thay vì 3 bữa lớn, như lời khuyên ăn ít một, ăn nhiều bữa của NHS.
- Có đạm trong mỗi bữa Thịt, cá, trứng, sữa, sữa chua, đậu phụ, các loại đậu nấu mềm như đậu gà nấu chín mềm.
- Ăn theo giờ Khi biếng ăn, đừng chờ đói mới ăn. Đặt giờ ăn cố định, vd bữa phụ giữa sáng và giữa chiều.
- Làm món giàu năng lượng hơn Thêm sữa vào cháo, súp; thêm trứng vào món canh để mỗi thìa có nhiều chất hơn.
- Ăn chín uống sôi Nấu chín kỹ, ăn ngay, tránh đồ sống và đồ để lâu.
Rau quả vẫn nên có trong bữa ăn, đúng như khuyến nghị chung về phòng bệnh. Rượu bia nên tránh. Bạn có thể xem thêm thông tin tổng hợp ở trang Ung thư của Hg Nuts.
Khi nào cần gặp bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng?
Hãy báo bác sĩ điều trị sớm khi người bệnh sụt cân nhanh hoặc ăn quá ít trong nhiều ngày. Đừng chờ tới lần tái khám sau. Bác sĩ có thể giới thiệu chuyên gia dinh dưỡng hoặc chỉ định cách hỗ trợ phù hợp.
- Sụt cân rõ, quần áo rộng ra thấy rõ trong vài tuần.
- Ăn rất ít nhiều ngày liền vì buồn nôn, đau miệng, khó nuốt.
- Mệt nhiều, đi lại yếu hơn hẳn so với trước.
- Muốn dùng thuốc bổ, thảo dược hay thực phẩm chức năng.
Cần đi khám ngay
Nếu người bệnh lả đi, lơ mơ, khó thở hoặc sốt cao khi đang hóa trị, hãy đưa tới cơ sở y tế ngay hoặc gọi cấp cứu 115.
Câu hỏi thường gặp
Người đang hóa trị ăn không được thì phải làm sao?
Chia nhỏ bữa, ăn theo giờ thay vì chờ đói, chọn món mềm dễ nuốt nhưng có đạm như cháo thịt, trứng hấp, sữa chua. Nếu ăn quá ít nhiều ngày, hãy báo bác sĩ điều trị.
Đang hóa trị cần kiêng những thực phẩm nào?
Nên tránh hải sản sống, món có trứng sống, thịt tái, gỏi và đồ ăn để lâu, vì hóa trị làm giảm sức đề kháng với nhiễm trùng. Rượu bia cũng nên tránh.
Bệnh nhân ung thư sụt cân nhanh có nguy hiểm không?
Có. Sụt cân nhiều làm người bệnh khó chịu đựng hóa trị và mất cơ. Hãy báo bác sĩ sớm để được hướng dẫn ăn uống phù hợp.
Bệnh nhân ung thư có nên uống thực phẩm chức năng, thuốc bổ không?
Chỉ dùng khi bác sĩ điều trị hoặc chuyên gia dinh dưỡng đồng ý. Hãy mang hộp sản phẩm theo để bác sĩ xem thành phần.
👉 Người bệnh ung thư đang điều trị cần ăn đủ năng lượng và đạm, chia nhỏ bữa, ăn chín uống sôi, không nhịn ăn hay kiêng khem theo lời truyền miệng.
Nguồn tham khảo
- NCBI / PMC (Nutrients) – The Level of Adherence to the ESPEN Guidelines for Energy and Protein Intake Prospectively Influences Weight Loss and Nutritional Status in Patients with Cancer
- NCBI / PMC (Cureus) – Fasting as Cancer Treatment: Myth or Breakthrough in Oncology
- NHS (Guy's and St Thomas') – Diet advice during chemotherapy
- NHS (Guy's and St Thomas') – Food safety (during chemotherapy)
- NHS (The Christie) – Eating – help yourself during cancer treatment
Chăm người bệnh ung thư là một chặng dài, và bữa ăn mỗi ngày là phần gia đình làm được nhiều nhất. Hg Nuts sẽ tiếp tục viết thêm những bài dễ làm theo cho người bệnh và người nhà. Bạn có thể theo dõi chúng mình trên Facebook, YouTube, Pinterest, X và Tumblr để không bỏ lỡ bài mới.
Sản phẩm liên quan đến bài viết
Cửa hàngSản phẩm nổi bật
HG Nuts
Combo quà tặng cao cấp
Macca Úc nứt vỏ 500g + Hạt dẻ cười rang muối 500g + Óc chó Mỹ tách vỏ 500g
750.000 ₫
HG Nuts
Combo ăn sáng healthy
Yến mạch cán dẹt nguyên chất… + Granola hạt & trái cây 500g + Nho khô Mỹ không hạt 500g
275.000 ₫ 283.000 ₫
Giảm 8.000 ₫
HG Nuts
Combo 3 loại hạt dinh dưỡng
Hạnh nhân Mỹ nguyên hạt 500g + Óc chó Mỹ tách vỏ 500g + Hạt điều rang muối Bình Phước…
520.000 ₫ 549.000 ₫
Giảm 29.000 ₫
Bản tin HG Nuts – Thế giới hạt
Nhận bài mới qua email
Mỗi khi có bài đáng đọc, chúng tôi gửi một lá thư ngắn — bắt đầu ngay khi website mở kênh gửi thư.
- Không chia sẻ địa chỉ của bạn cho ai
- Muốn gỡ lúc nào cũng được — chỉ cần nhắn qua trang Liên hệ
Theo dõi HG Nuts
Chọn kênh bạn hay dùng. Chúng tôi đăng bài mới, công thức và mẹo ăn hạt ở cả năm nơi.





