Ăn gì cho tinh thần tốt hơn: thực phẩm nên có và nên bớt

Ăn gì cho tinh thần tốt hơn? Danh sách thực phẩm nên có, những thứ nên bớt và một ngày ăn mẫu dễ làm theo với mâm cơm Việt.

Viết dựa trên tài liệu dinh dưỡng đã công bố

Hồ đào, hạt phỉ, óc chó, hạnh nhân và hạt Brazil bày trên bàn gỗ

Bài này giúp bạn biết nên ăn gì, nên bớt gì và ăn thế nào trong ngày để giữ tinh thần ổn định hơn.

Ăn gì cho tinh thần tốt hơn? Ở Hg Nuts, câu chúng mình được hỏi nhiều nhất là có món nào ăn vào hết buồn không. Chưa có món đơn lẻ nào làm được việc đó. Nhưng ăn đều bữa với nhiều rau, trái cây, đậu, cá, hạt, ngũ cốc nguyên hạt, đồng thời bớt đồ ngọt, rượu bia và cà phê quá mức, có liên quan đến nguy cơ trầm cảm thấp hơn.

Điều cần nhớ

  • Không có món ăn nào chữa được buồn chán hay lo âu, nhưng cả kiểu ăn thì có ảnh hưởng.
  • Kiểu ăn truyền thống nhiều rau, đậu, cá, hạt gắn với nguy cơ trầm cảm thấp hơn kiểu ăn phương Tây.
  • Nên bớt đồ ngọt, rượu bia, caffeine quá mức, đồ siêu chế biến và thói quen bỏ bữa.
  • Giữ giờ ăn, giờ ngủ đều đặn là việc đơn giản mà hữu ích.
  • Buồn hay lo âu kéo dài thì cần đi khám; có ý nghĩ tự hại thì gọi 115 ngay.

Ăn uống ảnh hưởng đến tinh thần như thế nào?

Ăn uống tác động lên tinh thần qua nhiều đường cùng lúc, chứ không nhờ một món riêng lẻ nào. Bữa ăn của bạn mỗi ngày quyết định não có đủ nguyên liệu và năng lượng ổn định hay không.

Ba đường chính:

Các nhà khoa học hiện quan tâm nhiều nhất đến ba mối liên hệ sau:

  1. Đường huyết Bỏ bữa sáng rồi ăn bù thật no buổi trưa, hoặc uống trà sữa giữa buổi, làm đường trong máu lên xuống thất thường. Nhiều người thấy mệt, dễ cáu đúng những lúc đó.
  2. Ruột và não Ruột và não liên lạc với nhau qua dây thần kinh và các chất do vi khuẩn đường ruột tạo ra. Chất xơ từ rau, đậu, ngũ cốc nguyên hạt là thức ăn cho nhóm vi khuẩn có lợi.
  3. Dưỡng chất cho não Não cần chất béo tốt, chất đạm, vitamin và khoáng chất từ bữa ăn để làm việc. Ăn uống thiếu thốn kéo dài thì não cũng thiếu nguyên liệu.

Ngay cả khuyến cáo của WHO cho người có triệu chứng trầm cảm cũng có một ý rất giản dị: cố giữ giờ ăn, giờ ngủ đều đặn hết mức có thể. Bạn có thể đọc thêm các bài về sức khỏe tinh thần để thấy bức tranh rộng hơn.

Ăn gì cho tinh thần tốt? Kiểu ăn có bằng chứng rõ nhất

Kiểu ăn truyền thống, nhiều thực vật, đang có bằng chứng tốt nhất cho tinh thần. Harvard Health tổng hợp các nghiên cứu so sánh giữa hai kiểu ăn. Người ăn kiểu truyền thống có nguy cơ trầm cảm thấp hơn 25–35% so với người ăn kiểu phương Tây. Kiểu truyền thống ở đây là Địa Trung Hải hoặc Nhật Bản truyền thống.

Đây là mối liên quan quan sát được, chưa phải bằng chứng rằng đổi bữa ăn thay được điều trị. Dù vậy, đây là thay đổi an toàn, rẻ và ai cũng bắt đầu được.

Tin vui là mâm cơm Việt ngày trước khá gần kiểu ăn này: cơm, rau luộc, bát canh, đậu phụ, đĩa cá kho, ít lạc rang. Thứ kéo mâm cơm đi xa là đồ chiên rán, đồ ăn sẵn và nước ngọt.

Nhóm Kiểu Địa Trung Hải Phiên bản mâm cơm Việt
Rau Rau có mặt mỗi bữa Rau muống, cải, mồng tơi luộc hoặc nấu canh
Đậu Đậu các loại thường xuyên Đậu phụ, đậu xanh, đậu đen nấu ít đường
Cá Cá thay bớt thịt đỏ Cá nục, cá thu, cá trích kho hoặc hấp
Hạt và dầu Hạt, dầu ô liu Lạc, vừng, hạt điều; dầu lạc, dầu vừng dùng vừa phải
Tinh bột Ngũ cốc nguyên hạt Gạo lứt trộn gạo trắng, khoai lang, ngô

Mẹo

Không cần mua dầu ô liu hay cá hồi đắt tiền. Rau chợ, đậu phụ, cá nục và lạc rang đã đủ để ăn theo hướng này.

Thực phẩm nên có trong tuần cho tinh thần ổn định

Hãy để giỏ đi chợ mỗi tuần có đủ sáu nhóm dưới đây. Bạn không cần ăn đủ cả sáu nhóm trong một ngày, chỉ cần chúng xuất hiện đều trong tuần.

Giỏ đi chợ trong tuần:

  1. Cá béo Cá thu, cá nục, cá trích, kho hoặc hấp thay cho món chiên.
  2. Rau lá xanh Rau muống, cải ngọt, rau dền, mồng tơi; bữa nào cũng có một đĩa rau.
  3. Các loại đậu Đậu phụ, đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ; vừa rẻ vừa no lâu.
  4. Một nắm hạt Lạc, hạt điều, óc chó, hạnh nhân, ăn làm bữa phụ.
  5. Trái cây Chuối, cam, ổi, đu đủ; ăn nguyên quả thay vì uống nước ép đóng chai.
  6. Ngũ cốc nguyên hạt Gạo lứt, yến mạch, khoai lang, ngô, bánh mì nguyên cám.

Hg Nuts làm về hạt nên chúng mình muốn nói rõ: một nắm hạt mỗi ngày là một phần của cả kiểu ăn, không phải bài thuốc riêng. Hạt cho chất béo tốt, đạm và chất xơ, lại tiện bỏ túi mang đi làm. Nên chọn loại rang mộc, không tẩm đường hay nhiều muối.

Hay buồn bực, lo âu thì nên bớt ăn uống gì?

Nên bớt đồ ngọt, rượu bia, caffeine quá mức, đồ siêu chế biến và thói quen bỏ bữa. Đây là những thứ rất quen trong ngày làm việc của dân văn phòng và sinh viên.

Năm thứ nên bớt:

  1. Đồ ngọt Theo NHS, ăn quá nhiều đường làm tâm trạng thất thường, dễ cáu. Cốc trà sữa giờ chiều là ví dụ quen thuộc.
  2. Rượu bia Rượu làm rối cân bằng hóa chất trong não. Uống vào thấy thư giãn trong chốc lát, nhưng về lâu dài dễ gây buồn chán và lo âu.
  3. Caffeine quá mức Cà phê, trà đặc, nước tăng lực uống quá nhiều cũng làm tâm trạng thất thường, cáu gắt.
  4. Đồ siêu chế biến Mì gói, xúc xích, snack, bánh đóng gói chiếm mất chỗ của rau, đậu, cá trong bữa ăn.
  5. Bỏ bữa Bỏ bữa sáng vì vội rồi ăn dồn buổi tối khiến cơ thể và tâm trạng lên xuống theo.

Nếu chưa rõ món nào là siêu chế biến, bạn xem bài hướng dẫn nhận biết thực phẩm siêu chế biến.

Lưu ý

Đừng dùng rượu bia để xả căng thẳng sau giờ làm. Cảm giác nhẹ người chỉ kéo dài một lúc, còn cảm giác buồn chán có thể nặng thêm về sau.

Một ngày ăn mẫu cho tinh thần ổn định

Thực đơn dưới đây dùng đồ dễ mua ở chợ và cửa hàng gần nhà. Bạn đổi món thoải mái, miễn giữ đúng nhóm thực phẩm và ăn đúng giờ.

  1. Bữa sáng Bánh mì nguyên cám kẹp trứng hoặc bát cháo yến mạch, thêm một quả chuối. Nếu uống cà phê thì uống buổi sáng, không thêm nhiều đường.
  2. Bữa trưa Cơm gạo lứt trộn gạo trắng, cá nục kho, đĩa rau luộc và bát canh. Mang cơm hộp đi làm giúp bạn tránh đồ chiên ở hàng quán.
  3. Bữa phụ chiều Một nắm hạt rang mộc và một quả ổi hoặc cam, thay cho trà sữa hay bánh ngọt.
  4. Bữa tối Đậu phụ sốt cà chua, canh rau dền, cơm vừa phải. Không uống rượu bia, bớt cà phê và trà đặc buổi tối.

Điều quan trọng không nằm ở món cụ thể. Ăn đúng giờ, bữa nào cũng có rau, và không để bụng đói quá lâu là đã đi đúng hướng.

Khi nào ăn uống không đủ và cần đi khám?

Ăn uống chỉ hỗ trợ, không thay cho điều trị. Nếu tinh thần không khá lên dù bạn đã ăn ngủ điều độ, hãy tìm đến nhân viên y tế. WHO cũng khuyên người có triệu chứng trầm cảm làm vậy.

Nên đi khám khi:

  1. Buồn hoặc lo âu kéo dài Cảm giác này không đỡ, chán cả những việc từng thích.
  2. Mất ngủ liên tục Khó ngủ, hay tỉnh giấc nhiều đêm liền.
  3. Ăn uống thay đổi rõ Bỏ ăn hoặc ăn quá nhiều mà không kiểm soát được.
  4. Khó làm việc, học hành Không tập trung được, việc hằng ngày bị ảnh hưởng.

Cần giúp ngay

Nếu bạn hoặc người thân có ý nghĩ tự hại, hãy gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay. Đừng ở một mình, hãy nói với người bạn tin tưởng.

Muốn có thêm cách tự làm dịu ở nhà, bạn xem 6 cách giảm căng thẳng, lo âu tại nhà. Nếu đang dùng thuốc, hãy dùng theo chỉ định của bác sĩ.

Cha mẹ đang lo cho con có thể đọc bài dấu hiệu trầm cảm ở con mà cha mẹ cần biết.

Câu hỏi thường gặp

Chế độ ăn có giúp giảm trầm cảm không?

Chế độ ăn không chữa được trầm cảm. Nhưng người ăn kiểu truyền thống nhiều rau, đậu, cá, hạt có nguy cơ trầm cảm thấp hơn người ăn kiểu phương Tây. Ăn uống nên đi kèm điều trị khi cần.

Ăn hạt mỗi ngày có tốt cho tinh thần không?

Một nắm hạt mỗi ngày là phần hợp lý của kiểu ăn tốt cho tinh thần, không phải bài thuốc riêng. Nên chọn hạt rang mộc, ăn làm bữa phụ thay bánh kẹo.

Ăn gì để giảm căng thẳng, lo âu?

Không có món nào giảm lo âu ngay. Bạn nên ăn đủ bữa, nhiều rau, đậu, cá, hạt và ngũ cốc nguyên hạt, đồng thời bớt đồ ngọt, rượu bia và cà phê quá mức.

Uống cà phê có làm lo âu nặng hơn không?

Uống quá nhiều caffeine dễ làm tâm trạng thất thường, cáu gắt. Nếu thấy bồn chồn sau khi uống, bạn nên giảm lượng và tránh uống vào buổi tối.

👉 Không có món ăn nào chữa được buồn chán, nhưng ăn đều bữa theo kiểu nhiều rau, đậu, cá, hạt và bớt đồ ngọt, rượu bia, caffeine giúp tinh thần có nền tảng ổn định hơn.

Hg Nuts sẽ tiếp tục chia sẻ cách ăn uống đơn giản cho sức khỏe và tinh thần hằng ngày. Theo dõi chúng mình trên Facebook, YouTube, Pinterest, X và Tumblr để không bỏ lỡ bài mới nhé.

Sản phẩm liên quan đến bài viết

Cửa hàng

Sản phẩm nổi bật

HG Nuts

Combo ăn sáng healthy

Yến mạch cán dẹt nguyên chất… + Granola hạt & trái cây 500g + Nho khô Mỹ không hạt 500g

275.000 ₫ 283.000 ₫

Giảm 8.000 ₫

Thẻ

Lương Khánh Linh

Biên tập viên mảng đời sống khỏe tại Hgnuts.

65 bài

Cách chúng tôi làm nội dung

Bản tin HG Nuts – Thế giới hạt

Nhận bài mới qua email

Mỗi khi có bài đáng đọc, chúng tôi gửi một lá thư ngắn — bắt đầu ngay khi website mở kênh gửi thư.

  • Không chia sẻ địa chỉ của bạn cho ai
  • Muốn gỡ lúc nào cũng được — chỉ cần nhắn qua trang Liên hệ

Chính sách bảo mật

Để lại một bình luận