Chất gây rối loạn nội tiết: WHO, UNEP cảnh báo từ trong bụng mẹ

Chất gây rối loạn nội tiết có trong nhựa, thuốc trừ sâu, mỹ phẩm và có thể ảnh hưởng thai nhi. Báo cáo UNEP–WHO 2026 nói gì?

Viết dựa trên tài liệu dinh dưỡng đã công bố

Chất gây rối loạn nội tiết: WHO, UNEP cảnh báo từ trong bụng mẹ

Báo cáo lớn đầu tiên sau 14 năm cho thấy danh sách tác hại dài hơn và nỗi lo bắt đầu từ trước khi em bé chào đời.

Chất gây rối loạn nội tiết là những hóa chất có thể can thiệp vào hệ hormone của cơ thể. Theo báo cáo mới của UNEP và WHO, con người có thể đã phơi nhiễm với các chất này từ trước khi chào đời. Hg Nuts tóm lại những gì báo cáo nói, từ chất đó là gì, gây hại ra sao đến hướng hành động các bên đang bàn.

Hóa chất lẫn trong đồ dùng hằng ngày

Chất gây rối loạn nội tiết (EDC) không nằm trong một nhóm hóa chất riêng biệt. Chúng được sử dụng vì các công dụng sẵn có, nhưng lại gây xáo trộn hormone khi xâm nhập vào cơ thể. EDC xuất hiện trong suốt chuỗi sản xuất, đặc biệt là đồ nhựa như bao bì, đồ chơi, thiết bị y tế, cùng thuốc trừ sâu và sản phẩm chăm sóc cá nhân. Bisphenol A, phthalate và PCB là những cái tên thường gặp. Các nhà khoa học đã tìm thấy chúng trong máu, sữa mẹ và cả máu cuống rốn.

Phơi nhiễm bắt đầu trước khi chào đời

Việc tìm thấy EDC trong máu cuống rốn hé lộ sự thật đáng lo ngại: thai nhi có thể bị phơi nhiễm ngay từ trong bụng mẹ. Sự xáo trộn hormone sớm gây ảnh hưởng lâu dài đến phát triển trí não, quá trình trưởng thành và khả năng sinh sản. Theo bà Sheila Aggarwal Khan – Giám đốc Ban Công nghiệp và Kinh tế của UNEP, EDC đặc biệt đáng ngại vì hormone điều khiển nhiều chức năng thiết yếu. Từ phát triển, sinh sản đến trao đổi chất và hành vi đều có thể bị tác động, đôi khi tổn thương không thể đảo ngược. Doanh nghiệp sản xuất nắm quyền chủ động nhất trong việc chọn hoặc thay thế các loại hóa chất này.

Danh sách tác hại dài thêm sau 14 năm

Báo cáo State of the Science on Endocrine-Disrupting Chemicals 2026 là bản cập nhật toàn cầu lớn đầu tiên kể từ đánh giá của UNEP và WHO năm 2012. Sau hơn một thập kỷ nghiên cứu, bằng chứng đã chắc hơn về liên hệ giữa EDC với khả năng sinh sản, sự phát triển của não và thần kinh, tuyến giáp, trao đổi chất, miễn dịch và tim mạch. Bệnh gan chuyển hóa và tổn hại có thể có ở thận là hai mối lo mới, dù khoa học vẫn còn nhiều khoảng trống. Thế giới hiện có hơn 350 000 hóa chất và hỗn hợp được đăng ký sản xuất, sử dụng, nhưng mới một phần nhỏ được kiểm tra khả năng gây rối loạn nội tiết. Con người và động vật lại thường tiếp xúc với nhiều chất cùng lúc, trong khi nhiều hệ thống quản lý vẫn đánh giá từng chất riêng lẻ. Ở cá, chim, lưỡng cư và thú, EDC cũng bị gắn với rối loạn sinh sản, phát triển và hành vi.

Từ bằng chứng tới hành động

Vì còn nhiều điều chưa rõ như vậy, UNEP ra kèm bản tổng hợp From Evidence to Action, gợi ý việc nên làm cho người hoạch định chính sách trong bao bì thực phẩm, mỹ phẩm, đồ chơi, dệt may, y tế, nông nghiệp, dược phẩm và xử lý rác thải. Cả hai báo cáo được công bố tại Hội nghị Quốc tế đầu tiên của Khung toàn cầu về Hóa chất, họp ở Geneva từ 16 đến 20/11. Ông Bruce Gordon của WHO nhấn mạnh rằng bảo vệ sức khỏe nghĩa là chặn phơi nhiễm có hại trước khi xảy ra, nhất là với phụ nữ mang thai và trẻ em. Báo cáo dẫn những trường hợp tác hại của EDC thế hệ cũ đã giảm sau khi luật siết ô nhiễm, nghĩa là có thể hành động ngay mà chưa cần giải hết mọi nghi vấn. Thông điệp dựa vào khoa học này cũng ăn khớp với phong trào Cùng nhau vì Khoa học và Sức khỏe mà WHO chọn làm chủ đề năm 2026.

Báo cáo nhấn mạnh nguy cơ từ giai đoạn bào thai, vì vậy mẹ bầu và gia đình có con nhỏ là nhóm cần đặc biệt lưu tâm. Người dân hoàn toàn có thể chủ động lựa chọn vật liệu thay thế nếu được thông tin đầy đủ. Đọc kỹ nhãn mác sản phẩm là bước đơn giản mà ai cũng thực hiện được.

Hg Nuts sẽ tiếp tục cập nhật các bước tiến từ hội nghị Geneva. Quyết định của các doanh nghiệp và nhà quản lý tại đây sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự hiện diện của hóa chất trong đồ dùng mỗi gia đình.

Sản phẩm liên quan đến bài viết

Cửa hàng

Sản phẩm nổi bật

HG Nuts

Combo ăn sáng healthy

Yến mạch cán dẹt nguyên chất… + Granola hạt & trái cây 500g + Nho khô Mỹ không hạt 500g

275.000 ₫ 283.000 ₫

Giảm 8.000 ₫

Đọc tiếp · Phòng bệnh & sống khỏe Nâng vật đúng cách: 7 bước bảo vệ lưng và vai

4 phút đọc

Lương Khánh Linh

Biên tập viên mảng đời sống khỏe tại Hgnuts.

53 bài

Cách chúng tôi làm nội dung

Bản tin HG Nuts – Thế giới hạt

Nhận bài mới qua email

Mỗi khi có bài đáng đọc, chúng tôi gửi một lá thư ngắn — bắt đầu ngay khi website mở kênh gửi thư.

  • Không chia sẻ địa chỉ của bạn cho ai
  • Muốn gỡ lúc nào cũng được — chỉ cần nhắn qua trang Liên hệ

Chính sách bảo mật

Để lại một bình luận