Báo cáo lao WHO 2026: 10,6 triệu người mắc, đầu tư nội địa tăng 14%

Số ca tử vong giảm 35% từ 2015 nhưng tốc độ giảm vẫn chậm hơn nhiều so với mục tiêu toàn cầu

Báo cáo lao toàn cầu 2026 của WHO ghi nhận 10,6 triệu người mắc lao và 1,1 triệu người tử vong trong năm 2025. Về tài chính, các quốc gia đã tăng đầu tư nội địa 14% lên mức 5,6 tỷ USD. Hg Nuts thấy rằng, bức tranh này vừa có những điểm sáng, vừa còn đó nhiều nỗi lo.

Tín hiệu lạc quan từ dòng tiền nội địa

Nguồn tài trợ quốc tế đang sụt giảm, buộc nhiều chính phủ phải tự chủ ngân sách. Theo Báo cáo lao toàn cầu 2026 của WHO, đầu tư nội địa cho bệnh lao đã tăng 14% trong giai đoạn 2024–2025. Con số đạt 5,6 tỷ USD này gần như bù đắp được phần thiếu hụt từ quốc tế, giúp duy trì các dịch vụ phòng bệnh thiết yếu.

Những con số về bệnh lao

Năm 2025, thế giới có 10,6 triệu người mắc lao và 1,1 triệu người tử vong. Dù vậy, so với năm 2015, số ca tử vong đã giảm 35%. Từ năm 2000 đến nay, các phương pháp điều trị đã cứu sống khoảng 86 triệu người. Nhờ đó, thế giới chạm mốc giảm tử vong đầu tiên của Chiến lược Chấm dứt bệnh lao từ WHO, dù trễ 5 năm so với kế hoạch. Tỷ lệ mắc lao toàn cầu chỉ giảm 14% kể từ 2015, cách quá xa mục tiêu 50% vào năm 2025. Lao vẫn là bệnh truyền nhiễm gây tử vong hàng đầu.

Khoảng trống chẩn đoán và điều trị

Trong 10,6 triệu người mắc lao năm 2025, chỉ 8,4 triệu người được chẩn đoán, tức khoảng 2,2 triệu người chưa được phát hiện hoặc không được báo cáo. Chỉ 59% bệnh nhân mới được xét nghiệm bằng phương pháp chẩn đoán nhanh do WHO khuyến nghị, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 100% vào năm 2027. Với lao kháng thuốc, trong khoảng 370.000 người mắc lao kháng rifampicin năm 2025, chỉ 42% được điều trị; dù vậy, tỷ lệ dùng phác đồ 6 tháng do WHO khuyến nghị đã tăng từ 18% năm 2024 lên 42% năm 2025.

Chênh lệch vùng miền và bài toán đầu tư

Gánh nặng lao tập trung nặng ở 30 quốc gia, chiếm 88% số người mắc lao năm 2025. Tiến độ giữa các khu vực rất khác nhau: từ 2015 đến 2025, tỷ lệ mắc lao giảm 42% ở châu Âu và 30% ở châu Phi, nhưng chỉ 18% ở Đông Nam Á và 6,6% ở Đông Địa Trung Hải; Tây Thái Bình Dương gần như không đổi, còn châu Mỹ tăng năm thứ năm liên tiếp, cao hơn 13% so với mức 2015. Nguyên nhân nằm ở khác biệt về yếu tố nguy cơ, năng lực hệ thống y tế, khả năng tiếp cận dịch vụ và mức đầu tư bền vững. Đầu tư cho nghiên cứu lao năm 2023 chỉ đạt 1,2 tỷ USD, chưa bằng một phần tư mục tiêu 5 tỷ USD mỗi năm cho năm 2027.

Những con số này nhắc rằng bệnh lao vẫn hiện diện ngay cả khi thế giới đã có thuốc và phương pháp chẩn đoán hiệu quả. Với người đọc quan tâm sức khỏe cộng đồng, việc theo dõi các mốc như tỷ lệ chẩn đoán và tiếp cận điều trị giúp hiểu rõ hơn vì sao phòng bệnh và tầm soát sớm lại quan trọng đến vậy.

Nguồn lực nội địa đang tăng lên. Tuy nhiên, muốn chặn đứng bệnh lao, thế giới cần chẩn đoán sớm hơn, điều trị đủ hơn và đầu tư nghiên cứu mạnh hơn. Hg Nuts sẽ tiếp tục theo dõi các mốc này.