Tiểu đường: vì sao không ăn ngọt vẫn mắc, ai nên xét nghiệm?

Không ăn ngọt vẫn có thể mắc tiểu đường type 2 vì thừa cân, ít vận động, di truyền, tuổi tác; xét nghiệm đường huyết là cách duy nhất để biết.

Viết dựa trên tài liệu dinh dưỡng đã công bố

Máy đo đường huyết và bút lấy máu dùng để kiểm tra đường huyết tại nhà

Giải thích vì sao người không ăn đồ ngọt vẫn mắc tiểu đường, cách tự xem mình có thuộc nhóm nguy cơ và khi nào nên đi xét nghiệm đường huyết.

Ở Hg Nuts, từ hôm có tin một người đàn ông 45 tuổi không ăn ngọt vẫn mắc bệnh, câu chúng mình được hỏi nhiều nhất là: bỏ đường rồi thì có an toàn chưa? Câu trả lời là chưa chắc. Nguyên nhân tiểu đường type 2 không nằm riêng ở đồ ngọt mà còn ở cân nặng, vận động, di truyền và tuổi tác. Bệnh thường âm thầm nhiều năm, nên muốn biết chắc thì bạn cần xét nghiệm đường huyết.

Điều cần nhớ

  • Không ăn ngọt vẫn có thể mắc tiểu đường type 2.
  • Thừa cân, ít vận động, di truyền, từ 45 tuổi và kháng insulin đều làm tăng nguy cơ.
  • Dấu hiệu thường nhẹ, nhiều người mắc nhiều năm mới phát hiện.
  • Xét nghiệm máu là cách duy nhất để biết mình có bị tiểu đường hay không.
  • Thuộc nhóm nguy cơ thì nên đi khám và xét nghiệm định kỳ, kể cả khi thấy khỏe.

Không ăn ngọt có bị tiểu đường không?

Có, không ăn ngọt vẫn có thể mắc tiểu đường type 2. Đồ ngọt làm đường huyết lên nhanh, nhưng không phải thứ duy nhất gây bệnh. Theo WHO, thừa cân, vận động không đủ và di truyền là những yếu tố dẫn tới tiểu đường type 2.

Nhiều người bỏ trà sữa, bỏ bánh kẹo nhưng mỗi bữa vẫn ăn hai, ba bát cơm trắng, ngồi văn phòng cả ngày rồi tối về nằm xem điện thoại. Bạn không ăn ngọt, nhưng cân nặng và thói quen ít vận động vẫn lặng lẽ đẩy nguy cơ lên.

Tiểu đường là tình trạng đường huyết cao kéo dài. Trên thế giới, năm 2022 có khoảng 830 triệu người đang sống chung với tiểu đường. Con số này cho thấy bệnh rất phổ biến, không chỉ gặp ở người nghiện đồ ngọt.

Nguyên nhân tiểu đường type 2 ngoài đồ ngọt là gì?

Nguyên nhân tiểu đường type 2 thường là nhiều yếu tố cộng lại, không chỉ một thói quen ăn uống. Theo NIH và CDC, các yếu tố chính gồm:

Yếu tố nguy cơ:

  1. Thừa cân, béo phì: mỡ thừa, nhất là mỡ bụng, khiến cơ thể dùng insulin kém hơn.
  2. Ít vận động: CDC xếp người vận động dưới 3 lần mỗi tuần vào nhóm có nguy cơ.
  3. Di truyền: có cha mẹ hoặc anh chị em ruột bị tiểu đường type 2.
  4. Tuổi: từ 45 tuổi trở lên nguy cơ cao hơn.
  5. Kháng insulin: insulin là chất giúp đưa đường từ máu vào tế bào; khi cơ thể kháng insulin, đường ứ lại trong máu.

Người gầy cũng không hoàn toàn yên tâm. Nếu bạn có người thân bị tiểu đường, đã ngoài 45 tuổi hoặc gần như không vận động, nguy cơ vẫn còn đó dù cân nặng bình thường.

Ví dụ dễ gặp

Một người 50 tuổi, bố từng bị tiểu đường, đi làm bằng xe máy, ít tập thể dục. Người này không ăn ngọt nhưng vẫn mang ba yếu tố nguy cơ: tuổi, di truyền và ít vận động.

Vì sao nhiều người mắc tiểu đường mà không biết?

Vì dấu hiệu tiểu đường type 2 thường đến chậm và rất nhẹ. Theo NIH, triệu chứng có thể kéo dài nhiều năm và nhẹ tới mức người bệnh không nhận ra. NHS cũng lưu ý không phải ai mắc bệnh cũng có triệu chứng.

Ở Việt Nam, Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết khoảng 60% người mắc đái tháo đường chưa được chẩn đoán. Hơn một nửa người trưởng thành chưa từng xét nghiệm đường huyết lần nào.

Chúng mình ở Hg Nuts hay nghe câu “tôi thấy khỏe mà”. Nhưng thấy khỏe không có nghĩa là đường huyết bình thường. Đây chính là lý do bệnh hay được phát hiện muộn, khi đã ảnh hưởng tới mắt, thận hoặc tim.

Dấu hiệu tiểu đường nào cần để ý và khi nào đi khám?

Nếu thấy một trong các dấu hiệu dưới đây kéo dài, bạn nên đi khám và xét nghiệm đường huyết. Theo NHS, những biểu hiện thường gặp gồm:

Dấu hiệu cần để ý:

  1. Đi tiểu nhiều, nhất là phải dậy đi tiểu ban đêm.
  2. Khát nước liên tục dù đã uống đủ.
  3. Mệt mỏi bất thường, làm việc nhẹ cũng thấy đuối.
  4. Sụt cân mà không rõ lý do.
  5. Vết thương lâu lành, hay bị ngứa vùng kín.
  6. Nhìn mờ.

Những dấu hiệu này dễ bị đổ cho thời tiết nóng hay làm việc nhiều. Đừng tự đoán, vì bệnh chỉ được xác định qua xét nghiệm máu.

Khi nào cần đi khám ngay

Nếu người thân lơ mơ, lú lẫn, khó thở, nôn nhiều hoặc ngất, hãy gọi cấp cứu 115 hoặc đưa ngay tới bệnh viện gần nhất. Đừng chờ tự hết.

Ai nên xét nghiệm đường huyết sớm?

Người có từ một yếu tố nguy cơ trở lên nên đi khám và xét nghiệm máu định kỳ, kể cả khi chưa có triệu chứng. Bạn có thể tự đối chiếu bằng bảng sau:

Bạn thuộc nhóm nào? Vì sao cần chú ý Nên làm gì
Thừa cân, béo phì Cơ thể dùng insulin kém hơn Khám, xét nghiệm máu định kỳ
Ít vận động, dưới 3 lần mỗi tuần Nằm trong nhóm nguy cơ theo CDC Khám định kỳ, tăng vận động
Cha mẹ hoặc anh chị em ruột bị tiểu đường type 2 Yếu tố di truyền Khám, xét nghiệm máu định kỳ
Từ 45 tuổi trở lên Nguy cơ tăng theo tuổi Xét nghiệm đường huyết khi đi khám
Có dấu hiệu nghi ngờ Bệnh có thể đã xuất hiện Đi khám, xét nghiệm đường huyết sớm
  1. Đếm yếu tố nguy cơ Xem bạn có bao nhiêu yếu tố trong bảng trên: cân nặng, vận động, gia đình, tuổi.
  2. Hỏi lại người nhà Hỏi bố mẹ, anh chị em xem có ai bị tiểu đường không. Nhiều người không biết tiền sử gia đình mình.
  3. Đặt lịch khám Tới cơ sở y tế để bác sĩ chỉ định xét nghiệm đường huyết phù hợp.
  4. Hẹn lần khám sau Kết quả bình thường nhưng vẫn có yếu tố nguy cơ thì hỏi bác sĩ lịch kiểm tra lại.

Làm sao giảm nguy cơ tiểu đường type 2?

Theo WHO, ăn uống lành mạnh, vận động đều, giữ cân nặng bình thường và không hút thuốc giúp phòng hoặc làm chậm tiểu đường type 2. Bỏ đồ ngọt là bước tốt, nhưng mới là một phần.

Việc nên làm:

  1. Ăn bớt đường và chất béo bão hòa: mỡ động vật, đồ chiên rán nhiều lần.
  2. Vận động đều: đi bộ sau bữa tối, đạp xe đi chợ thay vì đi xe máy.
  3. Giữ cân nặng: giảm dần nếu đang thừa cân, không cần ép cân gấp.
  4. Không hút thuốc.

Về bữa ăn, bạn có thể đọc thêm bài không ăn ngọt vẫn mắc tiểu đường thì nên ăn gì để phòng.

Cơm trắng, bánh mì hay nước ép cũng làm đường huyết lên nhanh, xem chi tiết ở bài thực phẩm nào làm tăng đường huyết nhanh.

Mẹo nhỏ trong bữa cơm

Gắp rau trước rồi mới ăn cơm và thịt. Cách này được giải thích trong bài ăn chất xơ trước bữa để giữ đường huyết ổn định.

Câu hỏi thường gặp

Ăn nhiều đường có phải nguyên nhân gây tiểu đường không?

Đường không phải nguyên nhân duy nhất. Ăn nhiều đường dễ dẫn tới thừa cân, mà thừa cân là một yếu tố nguy cơ chính của tiểu đường type 2, cùng với ít vận động và di truyền.

Tiểu đường có di truyền không?

Gen là một trong các yếu tố góp mặt. Theo CDC, người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột bị tiểu đường type 2 thuộc nhóm có nguy cơ và nên khám định kỳ.

Người gầy có bị tiểu đường không?

Có thể. Người gầy vẫn có nguy cơ nếu có yếu tố di truyền, từ 45 tuổi trở lên hoặc ít vận động. Cách chắc chắn nhất là xét nghiệm đường huyết.

Bao nhiêu tuổi thì nên xét nghiệm đường huyết?

CDC xếp người từ 45 tuổi vào nhóm có nguy cơ. Nếu trẻ hơn mà thừa cân, ít vận động hoặc có người thân bị tiểu đường, bạn cũng nên đi khám sớm.

👉 Bỏ đồ ngọt chưa đủ để tránh tiểu đường type 2; nếu bạn thừa cân, ít vận động, có người thân mắc bệnh hoặc đã từ 45 tuổi, hãy đi xét nghiệm đường huyết.

Hg Nuts mong bạn đọc xong bài này sẽ chủ động hẹn một buổi khám, nhất là khi trong nhà đã có người bị tiểu đường. Các bài khác về bệnh được chúng mình gom ở trang Tiểu đường. Theo dõi chúng mình trên Facebook, YouTube, Pinterest, X và Tumblr để nhận bài mới mỗi ngày.

Sản phẩm liên quan đến bài viết

Cửa hàng

Sản phẩm nổi bật

HG Nuts

Combo ăn sáng healthy

Yến mạch cán dẹt nguyên chất… + Granola hạt & trái cây 500g + Nho khô Mỹ không hạt 500g

275.000 ₫ 283.000 ₫

Giảm 8.000 ₫

Lương Khánh Linh

Biên tập viên mảng đời sống khỏe tại Hgnuts.

60 bài

Cách chúng tôi làm nội dung

Bản tin HG Nuts – Thế giới hạt

Nhận bài mới qua email

Mỗi khi có bài đáng đọc, chúng tôi gửi một lá thư ngắn — bắt đầu ngay khi website mở kênh gửi thư.

  • Không chia sẻ địa chỉ của bạn cho ai
  • Muốn gỡ lúc nào cũng được — chỉ cần nhắn qua trang Liên hệ

Chính sách bảo mật

Để lại một bình luận