Điều trị sốt xuất huyết: những điều người bệnh cần biết

Cẩm nang chăm người bị sốt xuất huyết theo từng giai đoạn: nên làm gì, thuốc nào phải tránh và khi nào cần đi viện ngay.

Sốt xuất huyết (dengue) là bệnh do muỗi truyền, thường gây sốt cao 2–7 ngày. Ở Hg Nuts, câu chúng mình được hỏi nhiều nhất là uống thuốc gì cho mau khỏi. Điều trị sốt xuất huyết hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu là nghỉ ngơi, uống đủ nước, hạ sốt theo chỉ định. Cần theo dõi sát cả khi đã hết sốt, vì đây là lúc bệnh dễ trở nặng.

Điều trị sốt xuất huyết nhắm vào việc gì khi chưa có thuốc đặc hiệu?

Điều trị sốt xuất huyết nhắm vào ba việc: làm dịu triệu chứng, giữ đủ nước cho cơ thể và phát hiện sớm dấu hiệu nặng. Lý do là hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh này. WHO, NHS và MedlinePlus đều nói rõ điều đó.

Nói dễ hiểu, thuốc chỉ giúp người bệnh đỡ sốt, đỡ đau. Cơ thể tự vượt qua bệnh, còn người chăm lo cho cơ thể đủ sức và đủ nước. Ca nặng cần bác sĩ xử lý trong viện, ví dụ truyền dịch khi có dấu hiệu mất nước.

Triệu chứng thường xuất hiện 4–10 ngày sau khi bị muỗi đốt. Khi người nhà sốt cao, hãy đi khám để bác sĩ chẩn đoán. HCDC khuyên không tự điều trị ở nhà khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.

Muốn đọc thêm về bệnh này, bạn xem các bài viết về sốt xuất huyết của Hg Nuts.

Chăm sóc người bị sốt xuất huyết tại nhà khi bệnh nhẹ thế nào?

Với ca nhẹ, việc chăm ở nhà gói gọn trong bốn chữ: nghỉ, uống, hạ sốt, theo dõi. Mọi việc nên làm theo hướng dẫn của bác sĩ đã khám cho người bệnh.

1. Cho nghỉ ngơi hoàn toàn Người bệnh nên nằm nghỉ, tạm gác việc đi làm, đi học. Đừng cố gắng gượng làm việc nhà khi đang sốt.
2. Uống nước đều đặn Cho uống nhiều nước lọc hoặc nước có điện giải như oresol, theo hướng dẫn của CDC. Chia thành nhiều ngụm nhỏ, đừng đợi khát mới uống.
3. Hạ sốt bằng paracetamol theo chỉ định Chỉ dùng paracetamol, đúng cách bác sĩ hoặc dược sĩ dặn. Không tự tăng liều khi thấy sốt chưa lui.
4. Ghi lại diễn biến mỗi ngày Ghi giờ sốt, số lần nôn và lượng nước đã uống. Cuốn sổ nhỏ này giúp bác sĩ đánh giá nhanh khi tái khám.
5. Tái khám đúng hẹn Đi khám lại theo lịch bác sĩ hẹn, kể cả khi người bệnh thấy khỏe hơn.

Nhiều nhà quen nấu sẵn nồi cháo rồi cả nhà đi làm. Với sốt xuất huyết, nên có một người ở cạnh, nhất là buổi tối. Có người bên cạnh thì mới kịp nhận ra dấu hiệu bất thường.

Sốt xuất huyết không được uống thuốc gì và không nên làm gì?

Sai lầm hay gặp nhất là tự ra tiệm mua thuốc. Có mấy thứ người bị sốt xuất huyết phải tránh, dù hàng xóm có mách cách gì.

Vì sao hết sốt rồi mà sốt xuất huyết vẫn nguy hiểm?

Hết sốt chưa phải là đã khỏi. WHO cho biết triệu chứng sốt xuất huyết nặng thường đến sau khi đã hết sốt. HCDC cũng dặn theo dõi sát giai đoạn hạ sốt, khoảng ngày 3–7 của bệnh.

Nhiều bạn nhắn Hg Nuts hỏi: hết sốt rồi thì đi làm được chưa? Câu trả lời là đây đúng lúc cần ở nhà và để ý nhất. CDC lưu ý bệnh có thể chuyển nặng chỉ trong vài giờ.

Ví dụ: bé hết sốt từ sáng, ăn được chén cháo. Đến chiều bé kêu đau bụng, nôn mấy lần. Đó là lúc phải đưa đi viện ngay, không chờ sang hôm sau.

Khi nào người bị sốt xuất huyết phải đi viện ngay?

Thấy bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây, hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay hoặc gọi cấp cứu 115. Danh sách tổng hợp từ WHO, CDC và HCDC.

Ai cần nhập viện? NHS cho biết người bị sốt xuất huyết nặng cần nằm viện tới khi hồi phục. Bác sĩ sẽ dựa vào thăm khám và xét nghiệm để quyết định ai cần ở lại.

Sốt xuất huyết bao lâu thì khỏi, hồi phục nên ăn uống ra sao?

Phần lớn người bệnh khỏi sau 1–2 tuần, theo WHO. MedlinePlus cho biết ca nhẹ thường kéo dài khoảng một tuần hoặc hơn. Đừng vội quay lại việc nặng khi bác sĩ chưa cho phép.

Ăn uống không cần cầu kỳ. Ưu tiên món mềm, dễ nuốt như cháo, súp, kèm đủ nước. Khi miệng nhạt, một quả chuối chín cũng dễ ăn; bạn xem thêm chuối có những dưỡng chất gì.

Khi người bệnh ăn lại được, thêm dần rau, trứng, cá vào bữa cơm gia đình. Muốn có thêm món nhẹ bụng, bạn tham khảo cách ăn sữa chua đúng cách.

Câu hỏi thường gặp

👉 Sốt xuất huyết chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, nên người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước, tránh aspirin và ibuprofen, và được theo dõi sát cả sau khi hết sốt.

Hg Nuts sẽ viết tiếp về cách nhận biết, phòng bệnh và ăn uống khi bị sốt xuất huyết. Theo dõi chúng mình trên Facebook, YouTube, Pinterest, X và Tumblr để nhận bài mới. Chúc người nhà bạn mau khỏe.