Cách phòng tay chân miệng cho trẻ ở nhà và trường
Cách phòng tay chân miệng cho trẻ là rửa tay bằng xà phòng đúng lúc, lau sạch đồ chơi và không dùng chung cốc, thìa, khăn.
Viết dựa trên tài liệu dinh dưỡng đã công bố · Chỉ để tham khảo
Danh sách việc cần làm ở nhà, ở lớp mầm non và khi trong nhà đã có trẻ mắc, kèm lý do của từng việc.
Ở Hg Nuts, mấy tuần nay câu chúng mình được hỏi nhiều nhất là: làm sao phòng tay chân miệng cho con? Tay chân miệng là bệnh do virus, hay gặp nhất ở trẻ dưới 5 tuổi và lây nhanh. Cách phòng tay chân miệng hiệu quả là rửa tay bằng xà phòng và nước sạch đúng lúc, lau sạch đồ chơi, tay nắm cửa, và không dùng chung cốc, thìa, khăn. Bài này chia việc cần làm theo từng nơi để bạn làm được ngay hôm nay.
Điều cần nhớ
- Virus lây qua 4 đường: giọt bắn, tiếp xúc gần, phân và bề mặt có virus.
- Rửa tay bằng xà phòng và nước ít nhất 20 giây, nhất là sau khi thay tã và đi vệ sinh.
- Lau sạch đồ chơi, tay nắm cửa; không dùng chung cốc, thìa, khăn.
- Trẻ đã hết triệu chứng vẫn có thể lây trong nhiều ngày đến nhiều tuần.
- Trẻ uống kém, sốt quá 3 ngày hoặc dưới 6 tháng tuổi thì đưa đi khám.
Tay chân miệng lây qua đường nào để phòng đúng chỗ?
Tay chân miệng lây qua 4 đường: giọt bắn, tiếp xúc gần, phân của người bệnh và bề mặt có virus. Mỗi đường cần một cách chặn riêng. Biết virus đi đường nào thì bạn sẽ hiểu vì sao từng việc dưới đây lại cần làm.
Theo CDC, người bệnh lây mạnh nhất trong tuần đầu. Nhưng virus vẫn có thể lây trong nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần sau khi trẻ đã hết triệu chứng. Vì vậy trẻ trông đã khỏe vẫn chưa hẳn là hết lây.
| Đường lây | Chuyện thường gặp | Việc cần làm |
|---|---|---|
| Giọt bắn | Trẻ ho, hắt hơi trong lớp hoặc trên xe đưa đón | Che miệng khi ho, rửa tay sau khi lau mũi |
| Tiếp xúc gần | Ôm, hôn bé; dùng chung cốc, thìa trong bữa cơm | Tránh ôm hôn người đang bệnh, mỗi người một bộ đồ ăn |
| Phân người bệnh | Thay tã, dọn bô cho trẻ | Rửa tay bằng xà phòng ngay sau khi thay tã |
| Bề mặt có virus | Đồ chơi, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang | Lau sạch, khử khuẩn đồ dùng chung |
Đường bề mặt hay bị xem nhẹ nhất. Trẻ cầm món đồ chơi có virus, rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng là đã có thể bị lây. Bạn có thể xem thêm các bài liên quan ở trang tổng hợp về bệnh tay chân miệng của chúng mình.
Rửa tay phòng tay chân miệng: 6 thời điểm không nên bỏ qua
Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch là việc quan trọng nhất, cho cả trẻ lẫn người chăm trẻ. Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC) khuyên làm theo nguyên tắc 3 sạch: ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch.
HCDC nêu 6 thời điểm trẻ và người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng:
- Trước khi nấu ăn: lúc nhặt rau, sơ chế đồ ăn cho bữa cơm
- Trước khi ăn hoặc cho trẻ ăn: kể cả bữa phụ, cốc sữa buổi chiều
- Trước khi bế trẻ: nhất là khi vừa đi chợ hay đi làm về
- Sau khi đi vệ sinh: cả người lớn lẫn trẻ
- Sau khi thay tã: rửa ngay, đừng để lúc khác
- Sau khi làm vệ sinh cho trẻ: lau mũi, lau miệng, tắm rửa
CDC khuyên rửa tay bằng xà phòng và nước ít nhất 20 giây. Thời gian đó vừa đủ để hát hết bài “Happy Birthday” hai lần. Rửa tay lướt dưới vòi nước vài giây thì gần như chưa sạch.
- Làm ướt tay Dùng nước sạch, làm ướt cả hai bàn tay.
- Xoa xà phòng Xoa đủ lòng bàn tay, mu bàn tay, kẽ ngón và đầu móng tay.
- Chà đủ 20 giây Đếm chậm hoặc hát cùng con để bé không rửa vội.
- Xả sạch và lau khô Lau bằng khăn riêng của từng người, không dùng chung khăn.
Mẹo cho bé chịu rửa tay
Đặt một bậc kê chân cạnh bồn rửa và để xà phòng ở chỗ bé với tới. Cha mẹ rửa cùng con vài lần đầu, bé sẽ bắt chước rất nhanh.
Giữ sạch nhà và lớp mầm non thế nào để phòng bệnh?
Lau sạch những gì nhiều người cùng chạm là cách chặn đường lây qua bề mặt. Trẻ nhỏ hay ngậm đồ chơi, sờ khắp nơi rồi đưa tay lên miệng. Vì vậy đồ chơi và tay nắm cửa cần được lau thường xuyên.
- Đồ chơi: lau và khử khuẩn, nhất là món bé hay ngậm
- Tay nắm cửa, công tắc đèn: những chỗ cả nhà chạm vào mỗi ngày
- Đồ ăn uống: mỗi người một cốc, một thìa, rửa sạch sau bữa
- Chăn gối, quần áo bẩn: giặt ở nhiệt độ cao theo khuyến nghị của NHS (Anh)
- Rửa tay theo giờ: cho cả lớp rửa tay trước bữa ăn và sau giờ vệ sinh
- Đồ chơi chung: lau sạch cuối mỗi ngày, cất riêng món đã bị ngậm
- Cốc, khăn riêng: mỗi bé một cốc, một khăn có dán tên
- Khu thay tã: lau bề mặt sau mỗi lần thay, cô giáo rửa tay ngay
Phụ huynh có thể hỏi cô giáo xem lớp có làm những việc này không. Cách hỏi nhẹ nhàng, cùng góp sức, thường dễ được đón nhận hơn là trách móc. Phòng bệnh cho các bé truyền nhiễm trong sinh hoạt có nhiều điểm giống nhau, như trong bài phòng ngừa bệnh Whitmore trong sinh hoạt hằng ngày.
Trong nhà có trẻ mắc thì làm gì để không lây cho cả nhà?
Khi một bé đã mắc, việc chính là tách riêng đồ dùng và hạn chế tiếp xúc gần. Anh chị em trong nhà rất dễ lây vì ngủ chung, ăn chung, chơi chung. Ông bà thương cháu hay ôm hôn, lúc này cũng nên tạm dừng.
- Không dùng chung: khăn, cốc, thìa đũa, bàn chải
- Tránh ôm, hôn bé đang bệnh: nhất là với anh chị em nhỏ tuổi
- Rửa tay kỹ sau khi thay tã, dọn vệ sinh: vì virus có trong phân
- Giặt riêng chăn gối, quần áo bẩn: giặt ở nhiệt độ cao
- Lau đồ chơi bé đã chơi: trước khi cho bé khác chơi lại
Về chuyện nghỉ học, NHS khuyên cho trẻ ở nhà khi còn mệt. Khi bé đã khỏe lại thì có thể đi học, không cần đợi các bóng nước lành hết. Bạn nên báo cô giáo để lớp chú ý lau dọn và theo dõi các bé khác.
Hết sốt chưa phải hết lây
Theo CDC, virus vẫn có thể lây nhiều ngày đến nhiều tuần sau khi hết triệu chứng. Vì vậy cả nhà vẫn nên giữ thói quen rửa tay và dùng đồ riêng thêm một thời gian.
Đội ngũ Hg Nuts hay gợi ý một cách đơn giản: dán tên lên cốc và khăn của từng người. Trẻ nhìn thấy tên mình sẽ dễ nhớ hơn, người lớn cũng đỡ lấy nhầm lúc vội đi làm.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
Phần lớn trẻ tự khỏi sau 7–10 ngày, nhưng có những dấu hiệu bạn không nên chờ. Hãy đưa trẻ đi khám khi gặp một trong các trường hợp dưới đây. Nếu trẻ có biểu hiện nặng, gọi cấp cứu 115.
- Trẻ uống kém: bạn lo bé bị mất nước
- Sốt kéo dài hơn 3 ngày
- Triệu chứng nặng hoặc không đỡ sau 10 ngày
- Trẻ còn rất nhỏ: nhất là dưới 6 tháng tuổi
- Trẻ có hệ miễn dịch suy yếu
- Phụ nữ mang thai nghi đã tiếp xúc nguồn bệnh: liên hệ bác sĩ
Uống đủ nước
Bé bị đau miệng thường ngại ăn uống. Hãy cho bé uống từng ngụm nhỏ, nhiều lần trong ngày để tránh mất nước. Thuốc hạ sốt hay thuốc khác chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ.
Câu hỏi thường gặp
Có vắc xin phòng tay chân miệng không?
Các nguồn chúng mình đã đối chiếu cho bài này chưa nói về vắc xin, nên Hg Nuts không nêu lịch tiêm ở đây. Bạn hãy hỏi bác sĩ nhi hoặc cơ sở tiêm chủng. Dù có tiêm hay không, rửa tay và giữ sạch đồ dùng vẫn là cách phòng chính.
Người lớn có bị lây tay chân miệng từ trẻ không?
Có thể. Bệnh hay gặp nhất ở trẻ dưới 5 tuổi nhưng không chỉ trẻ mới mắc. Người lớn chăm trẻ bệnh nên rửa tay kỹ, nhất là sau khi thay tã.
Trẻ bị tay chân miệng khi nào đi học lại được?
Theo NHS, trẻ nên nghỉ ở nhà khi còn mệt. Khi bé khỏe lại thì có thể đi học, không cần chờ bóng nước lành hết.
Trẻ khỏi bệnh rồi còn lây không?
Còn. CDC cho biết virus vẫn có thể lây nhiều ngày đến nhiều tuần sau khi hết triệu chứng. Hãy giữ thói quen rửa tay và dùng đồ riêng thêm một thời gian.
👉 Muốn phòng tay chân miệng cho trẻ, hãy rửa tay bằng xà phòng đủ 20 giây đúng 6 thời điểm, lau sạch đồ chơi và không dùng chung cốc, thìa, khăn.
Nguồn tham khảo
Mỗi tuần Hg Nuts đều cập nhật thêm bài về sức khỏe gia đình, viết dễ hiểu và có dẫn nguồn. Bạn theo dõi chúng mình trên Facebook, YouTube, Pinterest, X và Tumblr để không bỏ lỡ bài mới nhé.
Bản tin HG Nuts – Thế giới hạt
Nhận bài mới qua email
Mỗi khi có bài đáng đọc, chúng tôi gửi một lá thư ngắn — bắt đầu ngay khi website mở kênh gửi thư.
- Không chia sẻ địa chỉ của bạn cho ai
- Muốn gỡ lúc nào cũng được — chỉ cần nhắn qua trang Liên hệ
Theo dõi HG Nuts
Chọn kênh bạn hay dùng. Chúng tôi đăng bài mới, công thức và mẹo ăn hạt ở cả năm nơi.
