Tay chân miệng: dấu hiệu sớm ở trẻ và khi nào đi khám
Tay chân miệng thường bắt đầu bằng sốt, đau họng, biếng ăn rồi mới nổi ban; bài này giúp bạn biết dấu hiệu nào cần đưa trẻ đi khám ngay.
Viết dựa trên tài liệu dinh dưỡng đã công bố · Chỉ để tham khảo

Bảng theo dõi cho cha mẹ: dấu hiệu nào của tay chân miệng đến trước, dấu hiệu nào đến sau, và lúc nào cần đi khám sớm hay đi khám ngay.
Ở Hg Nuts, cha mẹ có con đi nhà trẻ hỏi chúng mình nhiều nhất câu này: con sốt, kêu đau họng, có phải tay chân miệng không? Dấu hiệu tay chân miệng thường bắt đầu bằng sốt, đau họng và biếng ăn. Sau đó trẻ bị loét miệng gây đau và nổi ban ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, có khi lan ra mông. Đa số trẻ tự khỏi sau 7–10 ngày, nhưng cần đi khám ngay nếu trẻ uống kém, tiểu ít, sốt quá 3 ngày hoặc sốt rất cao.
Điều cần nhớ
- Tay chân miệng hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, người lớn vẫn có thể mắc; đa số tự khỏi sau 7–10 ngày.
- Sốt, đau họng, biếng ăn thường đến trước, khoảng 3–5 ngày sau khi nhiễm virus; loét miệng và ban ở tay, chân, mông đến sau.
- Miệng đau khiến trẻ uống ít, nên theo dõi lượng nước uống và số lần đi tiểu mỗi ngày.
- Đi khám ngay khi trẻ uống kém, tiểu ít, sốt rất cao, sốt quá 3 ngày hoặc không đỡ sau 10 ngày; dấu hiệu nặng thì gọi 115.
Tay chân miệng là gì, trẻ nào hay mắc?
Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do virus, hay gặp nhất ở trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh lây nhanh, nên một lớp mẫu giáo có thể có vài bé mắc cùng lúc.
Người lớn và trẻ lớn hơn vẫn có thể mắc, dù ít hơn. Vì vậy ông bà, cha mẹ đang chăm bé ốm cũng nên để ý chính mình.
Tin tốt là bệnh thường nhẹ. Đa số trẻ tự khỏi sau 7–10 ngày. Việc của cha mẹ là nhận ra bệnh sớm và biết lúc nào không nên tự theo dõi ở nhà nữa. Bạn có thể đọc thêm các bài cùng chủ đề trên trang tổng hợp các bài về bệnh tay chân miệng.
Dấu hiệu tay chân miệng đầu tiên là gì?
Dấu hiệu đầu tiên thường giống cảm cúm: sốt, đau họng, biếng ăn. Theo CDC, trẻ hay sốt và có triệu chứng giống cúm khoảng 3–5 ngày sau khi nhiễm virus.
Ở giai đoạn này rất khó phân biệt với cảm thông thường. Bé có thể quấy hơn, bỏ dở bữa cơm, kêu đau khi nuốt. Nếu lớp của con đang có bạn bị tay chân miệng, bạn nên để ý kỹ hơn trong vài ngày tới.
| Giai đoạn | Dấu hiệu thường gặp | Cha mẹ nên làm gì |
|---|---|---|
| Khởi phát (khoảng 3–5 ngày sau khi nhiễm) | Sốt, đau họng, biếng ăn, mệt như cảm cúm | Theo dõi nhiệt độ, cho con uống nước đều |
| Sau đó | Loét miệng gây đau, ban ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, có khi ở mông | Xem kỹ trong miệng và tay chân con, theo dõi lượng nước uống |
| Hồi phục | Đa số đỡ dần và tự khỏi sau 7–10 ngày | Nếu quá 10 ngày chưa đỡ, đưa con đi khám |
Lưu ý về thứ tự
Không phải bé nào cũng có đủ mọi dấu hiệu hay theo đúng thứ tự trên. Bảng chỉ giúp bạn biết nên nhìn vào đâu.
Nhận biết loét miệng và ban ở tay, chân, mông
Loét miệng và ban ở lòng bàn tay, lòng bàn chân là hai dấu hiệu giúp nhận ra bệnh rõ nhất. Chúng thường xuất hiện sau khi trẻ đã sốt.
Khi con sốt và kêu đau họng, bạn kiểm tra nhanh mấy chỗ sau:
- Trong miệng: lưỡi, má trong, họng có thể có chấm đỏ rồi thành vết loét, làm trẻ đau khi ăn uống.
- Lòng bàn tay: nổi ban, có khi là các nốt phỏng nước nhỏ.
- Lòng bàn chân: ban tương tự như ở tay.
- Mông: một số trẻ có ban ở mông, dễ nhầm với hăm tã.
Trẻ nhỏ chưa nói rõ được mình đau ở đâu. Nếu bé đang thích ăn bỗng nhè thức ăn, khóc khi bú hoặc chảy nhiều nước dãi, hãy soi đèn xem trong miệng con.
Chẩn đoán chắc chắn vẫn cần bác sĩ thăm khám. Ban của tay chân miệng có lúc giống ban của bệnh khác, nên bạn đừng tự kết luận chỉ qua vài nốt đỏ.
Vì sao trẻ bị tay chân miệng dễ mất nước?
Trẻ dễ mất nước vì miệng đau nên uống không đủ. Cộng thêm sốt, cơ thể bé mất nước nhanh hơn ngày thường.
Chúng mình hay nhắc cha mẹ rằng điều cần lo nhất lúc này không phải là con ăn ít, mà là con uống ít. Uống đủ nước giúp tránh mất nước, ăn có thể bù lại sau.
- Đếm số lần đi tiểu So với ngày thường. Theo NHS, trẻ đi tiểu ít hơn bình thường là dấu hiệu có thể đang mất nước.
- Cho uống từng ngụm nhỏ Chia nhỏ nhiều lần trong ngày thay vì ép uống một lúc nhiều.
- Để ý môi và nước mắt Môi khô, khóc ít nước mắt, bé lờ đờ là lúc cần đưa đi khám.
- Ghi lại nhiệt độ Ghi giờ đo và mức sốt vào điện thoại để kể lại cho bác sĩ.
Mẹo nhỏ
Nếu con đi nhà trẻ, nhắn cô giáo ghi giúp con uống được bao nhiêu và đi tiểu mấy lần trong buổi.
Khi nào cần đưa trẻ bị tay chân miệng đi khám ngay?
Cần đi khám ngay khi trẻ uống kém hoặc tiểu ít, sốt rất cao, hoặc có triệu chứng nặng. Một số trường hợp khác nên đi khám sớm dù bé trông chưa quá mệt.
Không chờ thêm nếu con có một trong các dấu hiệu sau:
- Uống kém, bạn lo con bị mất nước.
- Đi tiểu ít hơn bình thường.
- Sốt rất cao.
- Trẻ còn rất nhỏ, nhất là dưới 6 tháng tuổi.
- Triệu chứng nặng, bé khác hẳn mọi ngày.
- Sốt kéo dài hơn 3 ngày.
- Không đỡ sau 10 ngày.
- Trẻ có hệ miễn dịch suy yếu.
- Phụ nữ mang thai nghi đã tiếp xúc nguồn bệnh: liên hệ bác sĩ.
Gọi 115
Khi trẻ có dấu hiệu nặng, gọi cấp cứu 115 hoặc đưa thẳng tới cơ sở y tế gần nhất. Thuốc hạ sốt chỉ dùng theo chỉ định của bác sĩ.
Biến chứng tay chân miệng có nguy hiểm không?
Biến chứng nặng hiếm gặp nhưng có thật. Theo WHO, một số ít ca có thể bị viêm màng não, viêm não hoặc liệt giống bại liệt.
Viêm màng não là tình trạng lớp màng bao quanh não bị viêm. Viêm não là khi chính mô não bị viêm. Cả hai đều cần được bác sĩ xử trí kịp thời.
Vì vậy đừng chủ quan chỉ vì bệnh thường nhẹ. Theo dõi sát mấy ngày đầu và đi khám đúng lúc giúp bạn yên tâm hơn nhiều. Nếu muốn tìm hiểu cách nhận diện sớm một bệnh nhiễm trùng khác, bạn có thể đọc bài cách nhận biết và phòng ngừa bệnh Whitmore trong sinh hoạt.
Câu hỏi thường gặp
Dấu hiệu tay chân miệng ở trẻ là gì?
Trẻ thường sốt, đau họng, biếng ăn trước. Sau đó bị loét miệng gây đau và nổi ban ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, có khi ở mông.
Tay chân miệng bao lâu thì khỏi?
Đa số trẻ tự khỏi sau 7–10 ngày. Nếu quá 10 ngày chưa đỡ, bạn nên đưa con đi khám.
Người lớn có bị tay chân miệng không?
Có. Bệnh hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi nhưng ai cũng có thể mắc. Phụ nữ mang thai nghi đã tiếp xúc nguồn bệnh nên liên hệ bác sĩ.
Trẻ bị tay chân miệng khi nào phải đi viện?
Khi trẻ uống kém, đi tiểu ít, sốt rất cao, sốt quá 3 ngày hoặc dưới 6 tháng tuổi. Dấu hiệu nặng thì gọi 115.
👉 Tay chân miệng thường nhẹ và tự khỏi, nhưng trẻ uống kém, tiểu ít hay sốt cao kéo dài là lúc phải đưa đi khám ngay.
Nguồn tham khảo
Mong bài này giúp bạn bình tĩnh hơn khi thấy con sốt hay nổi vài chấm đỏ. Hg Nuts sẽ tiếp tục viết về các bệnh hay gặp ở trẻ nhỏ theo cách dễ đọc như vậy. Theo dõi chúng mình trên Facebook, YouTube, Pinterest, X và Tumblr để không bỏ lỡ bài mới.
Bản tin HG Nuts – Thế giới hạt
Nhận bài mới qua email
Mỗi khi có bài đáng đọc, chúng tôi gửi một lá thư ngắn — bắt đầu ngay khi website mở kênh gửi thư.
- Không chia sẻ địa chỉ của bạn cho ai
- Muốn gỡ lúc nào cũng được — chỉ cần nhắn qua trang Liên hệ
Theo dõi HG Nuts
Chọn kênh bạn hay dùng. Chúng tôi đăng bài mới, công thức và mẹo ăn hạt ở cả năm nơi.


