Sốt xuất huyết nên ăn gì, uống gì và kiêng gì?
Sốt xuất huyết nên ăn gì, uống gì và kiêng gì khi theo dõi tại nhà: danh sách cho người chăm bệnh, kèm dấu hiệu phải đi viện ngay.
Viết dựa trên tài liệu dinh dưỡng đã công bố
Danh sách nên ăn, nên uống, nên kiêng cho người chăm bệnh sốt xuất huyết tại nhà, kèm dấu hiệu nặng cần đưa đi viện ngay.
Ở Hg Nuts, câu chúng mình được hỏi nhiều nhất mấy tuần nay là: sốt xuất huyết nên ăn gì, kiêng gì? Câu trả lời ngắn: uống đủ nước (nước lọc, Oresol, nước dừa, nước cam) và ăn đồ mềm, dễ tiêu như cháo, súp, sữa. Người bệnh nên kiêng đồ ăn, thức uống màu đỏ, nâu, đen để không nhầm với chảy máu tiêu hóa. Không tự dùng ibuprofen hay aspirin.
Điều cần nhớ
- Uống đủ nước, uống từ từ từng ngụm: nước lọc, Oresol, nước dừa, nước cam.
- Ăn đồ mềm, dễ tiêu, chia nhỏ bữa; kiêng đồ màu đỏ, nâu, đen.
- Không dùng ibuprofen, aspirin; thấy dấu hiệu nặng thì gọi 115 hoặc đưa đi viện ngay.
Sốt xuất huyết là gì, vì sao ăn uống lại quan trọng?
Sốt xuất huyết là bệnh do muỗi truyền, gây sốt cao kéo dài 2–7 ngày. Triệu chứng thường xuất hiện 4–10 ngày sau khi bị muỗi đốt. Hiện chưa có thuốc riêng để trị sốt xuất huyết, nên việc chăm sóc tại nhà chủ yếu là bù nước, ăn uống hợp lý và theo dõi sát.
Sốt cao làm cơ thể mất nước nhanh. Người bệnh lại hay mệt, chán ăn, có khi buồn nôn. Vì vậy bữa ăn, ly nước mỗi ngày giúp người bệnh đủ sức và giúp người nhà dễ nhận ra khi có gì bất thường.
Bạn có thể xem thêm kiến thức tổng quan về bệnh ở trang tổng hợp bài viết về sốt xuất huyết của Hg Nuts. Bài này chỉ tập trung vào chuyện ăn uống khi theo dõi tại nhà.
Người bị sốt xuất huyết nên uống gì và uống thế nào?
Việc quan trọng nhất là uống nhiều nước để không bị mất nước. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) khuyên uống nước lọc hoặc đồ uống có bổ sung điện giải. Điện giải là các chất muối khoáng cơ thể mất theo mồ hôi khi sốt.
Bạn nên để sẵn vài loại để người bệnh đổi vị, dễ uống hơn:
- Nước lọc là lựa chọn cơ bản, uống rải đều trong ngày.
- Oresol là gói muối bù điện giải bán ở hiệu thuốc, pha đúng lượng nước ghi trên gói.
- Nước dừa dễ uống, nhiều người bệnh thích hơn nước lọc.
- Nước cam vắt tươi giúp đổi vị khi người bệnh chán uống nước lọc.
- Sữa, súp loãng vừa cho thêm nước vừa có chút năng lượng.
- Uống từng ngụm nhỏ Đặt ly nước ngay đầu giường, cứ vài phút nhắc người bệnh uống một ngụm. Uống dồn một lúc dễ gây buồn nôn.
- Pha Oresol đúng hướng dẫn Pha đúng lượng nước ghi trên gói, không pha đặc hơn hay loãng hơn. Gói đã pha để lâu thì bỏ, pha gói mới.
- Ghi lại lượng nước Ghi nhanh vào giấy hoặc điện thoại người bệnh đã uống bao nhiêu ly. Khi gọi bác sĩ, thông tin này rất có ích.
Mẹo cho trẻ nhỏ
Trẻ hay lười uống, bạn có thể dùng ly có ống hút hoặc chia nước vào ly nhỏ. Mỗi lần trẻ uống hết một ly nhỏ, khen một câu để trẻ hợp tác hơn.
Sốt xuất huyết nên ăn gì cho dễ tiêu?
Người bệnh chỉ nên ăn thức ăn mềm, dễ tiêu, nhất là trẻ em. Đây là lời dặn của Trung tâm Y tế quận Bình Tân (Sở Y tế TP.HCM) khi hướng dẫn chăm người bệnh tại nhà. Ví dụ quen thuộc là cháo, sữa, súp, canh hầm.
- Cháo thịt bằm, cháo cá, cháo gà nấu nhừ.
- Súp rau củ, súp gà nấu loãng.
- Canh hầm bí, cà rốt, khoai hầm mềm.
- Sữa hoặc sữa chua cho người vẫn ăn uống được đồ lạnh.
- Trái cây mềm như chuối chín, dễ nuốt khi miệng nhạt.
Người đang sốt thường không ăn nổi một bữa lớn. Bạn nên chia nhỏ thành nhiều bữa, mỗi bữa vài thìa cháo hay nửa chén súp. Ăn được ít mà đều vẫn tốt hơn bỏ bữa.
Nếu muốn thêm trái cây, bạn đọc thêm về dinh dưỡng và cách dùng chuối cho đúng. Chuối chín mềm, dễ mua ở chợ gần nhà.
Với người lớn tuổi quen ăn sữa chua sau bữa, có thể tham khảo cách ăn sữa chua đúng cách cho đường ruột. Chọn loại không màu, không trộn mứt dâu hay cacao.
Sốt xuất huyết kiêng ăn gì và vì sao?
Điều cần kiêng rõ nhất là đồ ăn, thức uống có màu đỏ, nâu, đen. Lý do là màu này có thể làm người nhà nhầm lẫn khi người bệnh nôn hoặc đi ngoài. Chảy máu đường tiêu hóa là dấu hiệu nặng, cần phát hiện sớm.
| Nên kiêng | Ví dụ trong bữa cơm | Thay bằng |
|---|---|---|
| Đồ uống màu sẫm | Cà phê, trà đậm, nước ngọt có ga màu nâu, sữa cacao | Nước lọc, nước dừa, sữa trắng |
| Trái cây màu đỏ, tím | Dưa hấu, thanh long ruột đỏ, nho tím | Chuối, đu đủ chín, cam |
| Món màu đỏ, đen | Tiết canh, huyết luộc, chè đậu đen, súp củ dền | Cháo trắng, súp gà, canh bí |
Ở Hg Nuts, chúng mình nhận được rất nhiều câu hỏi về lời truyền miệng. Có nhà kiêng nước, có nhà kiêng gió, có nhà lại cho ăn đồ đỏ để “bổ máu”. Bảng dưới tách điều có khuyến nghị chính thức với điều chỉ là truyền miệng.
| Lời truyền miệng | Khuyến nghị chính thức nói gì |
|---|---|
| Kiêng uống nhiều nước | Ngược lại, CDC khuyên uống nhiều nước để không bị mất nước. |
| Ăn đồ màu đỏ cho bổ máu | Nên kiêng đồ màu đỏ, nâu, đen để không nhầm với chảy máu tiêu hóa. |
| Kiêng gió, kiêng tắm | Các nguồn chính thức chúng mình tham khảo không có khuyến nghị này. |
Uống thuốc hạ sốt khi bị sốt xuất huyết cần lưu ý gì?
Ý chính: không dùng ibuprofen hay aspirin. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết các thuốc chống viêm không steroid này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Cơ quan Y tế Anh (NHS) cũng dặn như vậy.
NHS hướng dẫn người bệnh nghỉ ngơi, uống nhiều nước và dùng paracetamol để hạ sốt. Liều lượng và số lần uống thì dùng theo chỉ định của bác sĩ, nhất là với trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
Kiểm tra tủ thuốc
Nhiều thuốc cảm, thuốc giảm đau bán sẵn có chứa ibuprofen hoặc aspirin. Trước khi cho người bệnh uống bất kỳ viên nào, hãy đọc kỹ thành phần trên vỏ hoặc hỏi dược sĩ.
Nên uống thuốc sau khi ăn vài thìa cháo hoặc uống chút sữa. Bụng có chút thức ăn giúp người bệnh dễ chịu hơn khi uống thuốc.
Khi nào phải đưa người bệnh đi viện ngay?
Bạn cần đưa người bệnh đi viện ngay hoặc gọi cấp cứu 115 khi thấy một trong các dấu hiệu nặng dưới đây. Đừng chủ quan khi người bệnh vừa hạ sốt, vẫn cần theo dõi sát.
- Đau bụng dữ dội, người bệnh ôm bụng, kêu đau liên tục.
- Nôn liên tục, không giữ được nước hay thức ăn.
- Thở nhanh, thở mệt dù đang nằm nghỉ.
- Chảy máu chân răng hoặc chảy máu mũi.
- Nôn ra máu, đi ngoài ra máu.
- Da tái, lạnh, người lừ đừ.
Khi gọi bác sĩ
Hãy mang theo ghi chép lượng nước đã uống, số lần nôn và nhiệt độ các ngày. Nhờ việc kiêng đồ màu sẫm, bạn cũng dễ kể chính xác màu chất nôn hay phân.
Câu hỏi thường gặp
Sốt xuất huyết nên ăn gì để nhanh khỏi?
Hiện chưa có món ăn hay thuốc riêng nào trị được sốt xuất huyết. Người bệnh nên uống đủ nước, ăn đồ mềm dễ tiêu như cháo, súp, sữa và nghỉ ngơi. Việc quan trọng hơn là theo dõi dấu hiệu nặng để đi viện kịp thời.
Sốt xuất huyết uống nước cam được không?
Được, nước cam là một cách bù nước và đổi vị khi người bệnh chán nước lọc. Nên uống từ từ từng ngụm, xen kẽ với nước lọc hoặc Oresol.
Sốt xuất huyết có được uống sữa, ăn cháo không?
Có. Sữa, cháo, súp, canh hầm là món mềm, dễ tiêu, hợp với người bệnh, nhất là trẻ em. Tránh loại sữa có màu nâu như sữa cacao.
Sốt xuất huyết uống Oresol thế nào cho đúng?
Pha đúng lượng nước ghi trên gói, không pha đặc hay loãng hơn. Cho người bệnh uống từng ngụm nhỏ, rải đều trong ngày. Nếu người bệnh nôn liên tục, không uống được thì đưa đi viện.
👉 Khi chăm người bị sốt xuất huyết tại nhà, hãy cho uống đủ nước, ăn đồ mềm, kiêng đồ màu đỏ nâu đen, tránh ibuprofen và aspirin, và đưa đi viện ngay khi có dấu hiệu nặng.
Nguồn tham khảo
Chăm người thân bị sốt xuất huyết rất mệt, nhất là những đêm phải canh từng ngụm nước. Hg Nuts mong danh sách này giúp bạn bớt rối giữa nhiều lời khuyên truyền miệng. Theo dõi chúng mình để đọc thêm kiến thức sức khỏe dễ hiểu mỗi ngày trên Facebook, YouTube, Pinterest, X và Tumblr.
Bản tin HG Nuts – Thế giới hạt
Nhận bài mới qua email
Mỗi khi có bài đáng đọc, chúng tôi gửi một lá thư ngắn — bắt đầu ngay khi website mở kênh gửi thư.
- Không chia sẻ địa chỉ của bạn cho ai
- Muốn gỡ lúc nào cũng được — chỉ cần nhắn qua trang Liên hệ
Theo dõi HG Nuts
Chọn kênh bạn hay dùng. Chúng tôi đăng bài mới, công thức và mẹo ăn hạt ở cả năm nơi.
