Không chỉ cá hồi hay tôm, thủy sản còn là cả một thế giới dinh dưỡng đa dạng mà bạn có thể đang bỏ qua.
Thủy sản không chỉ là cá và tôm, mà bao gồm nhiều loài động thực vật sống dưới nước. Theo một nghiên cứu, hơn 2.370 loài động vật thủy sản được đánh bắt tự nhiên và khoảng 624 loài được nuôi trồng, mang lại nguồn dinh dưỡng phong phú cho hàng tỷ người.
Đa dạng loài: Thủy sản bao gồm cá (cá nhỏ, cá vừa, cá lớn, cá hồi, cá chép, cá rô phi, cá tuyết…), giáp xác (cua, tôm, tôm hùm), động vật thân mềm (bạch tuộc, mực), nhuyễn thể (nghêu, sò, ốc, vẹm, điệp), thực vật thủy sinh (rau muống nước), tảo (rong biển) và các loài khác (động vật có vú, côn trùng, hải sâm).
Nguồn gốc: Thủy sản có thể được nuôi trồng hoặc đánh bắt tự nhiên, từ nước ngọt (hồ, sông, đầm lầy), vùng ven biển (cửa sông, rừng ngập mặn) đến biển và đại dương.
Dinh dưỡng: Thủy sản cung cấp omega-3 (DHA/EPA), protein, kẽm, sắt, magiê, selen, iốt, đồng, vitamin A, B6, B12 và D. Nghiên cứu cho thấy 6 nhóm thực phẩm động vật giàu dinh dưỡng nhất đều là thủy sản, xếp trên thịt bò, cừu, gà và lợn.
Tim mạch: Ăn 1-2 phần cá mỗi tuần giảm 36% nguy cơ tử vong do bệnh tim. Omega-3 trong thủy sản giúp giảm viêm, huyết áp, ngăn ngừa rối loạn nhịp tim. Tuy nhiên, thực phẩm bổ sung omega-3 không được khuyến cáo cho người không mắc bệnh tim.
Trí não: Omega-3 thấp liên quan đến suy giảm nhận thức và Alzheimer. DHA rất quan trọng cho não bộ; người bệnh Alzheimer có mức DHA trong hồi hải mã thấp hơn 30-50%. Ăn cá hơn 1 phần/tuần giúp giảm suy giảm nhận thức ở người trên 65 tuổi.
Thai kỳ: Omega-3 hỗ trợ phát triển não và võng mạc thai nhi. Phụ nữ mang thai ăn 2 phần cá/tuần có con đạt điểm nhận thức cao hơn ở tuổi 3-5. Hướng dẫn năm 2020 khuyến nghị phụ nữ mang thai ăn 8 ounce hải sản ít thủy ngân mỗi tuần, trẻ em khoảng 3 ounce.
Thay thế thịt đỏ: Thay thế thịt đỏ và thịt chế biến bằng cá giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch, tiểu đường type 2 và tử vong sớm. Nghiên cứu từ 6 nhóm dân số Mỹ cho thấy ăn nhiều thịt đỏ làm tăng nguy cơ, trong khi cá thì không.
Nguy cơ ô nhiễm: Thủy sản có thể chứa thủy ngân, dioxin, PCB, ký sinh trùng. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ nên hạn chế các loài cá lớn như cá kiếm, cá mập, cá ngừ mắt to. Lợi ích của omega-3 vẫn lớn hơn rủi ro. Nên chọn cá tuyết, cá da trơn, nghêu, sò, tôm, cá mòi.
Tác động toàn cầu: Hơn 3,5 tỷ người bị suy dinh dưỡng. Tăng sản xuất thủy sản có thể giảm 26% chi phí, ngăn ngừa 166 triệu trường hợp thiếu vi chất và giảm tiêu thụ thịt đỏ, từ đó cải thiện sức khỏe toàn cầu.
Môi trường: Nuôi trồng thủy sản phát thải khí nhà kính ít hơn và sử dụng ít đất hơn so với chăn nuôi thịt đỏ. Tuy nhiên, đánh bắt quá mức và nuôi trồng thiếu bền vững gây hại hệ sinh thái. Cần chính sách và công nghệ để giảm tác động.
Tương lai: Nhu cầu thủy sản toàn cầu dự kiến tăng gấp đôi vào năm 2050, chủ yếu nhờ nuôi trồng. Nghiên cứu từ Blue Food Assessment nhấn mạnh tiềm năng cải thiện dinh dưỡng, giảm dấu chân môi trường và hỗ trợ sinh kế.
👉 Thủy sản là nguồn dinh dưỡng quý giá, nhưng cần chọn loại ít ô nhiễm và tiêu thụ điều độ để bảo vệ sức khỏe và môi trường.
