Tiền ung thư thực quản: 5 lời khuyên phòng bệnh từ bác sĩ

Ca bệnh anh Việt, 47 tuổi, phát hiện tổn thương 4-5 mm nhờ nội soi công nghệ cao, gợi mở cách phòng ngừa và tầm soát sớm.

Anh Việt, 47 tuổi, đi nội soi tiêu hóa và phát hiện một tổn thương phẳng ở thực quản. Tổn thương chỉ 4-5 mm. Bác sĩ Đỗ Minh Hùng (Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM) xác định đó là nghịch sản biểu mô vảy độ cao – tiền ung thư. Ca bệnh cho thấy tầm soát sớm và thay đổi lối sống có thể chặn đứng ung thư thực quản trước khi quá muộn.

Phát hiện tình cờ qua nội soi

Anh Việt đi nội soi tiêu hóa và bất ngờ thấy tổn thương phẳng ở 1/3 giữa thực quản. Tổn thương chỉ 4-5 mm, nhưng cấu trúc niêm mạc và mạch máu đã có bất thường. Sinh thiết cho kết quả nghịch sản biểu mô vảy độ cao. Bác sĩ Hùng giải thích đây là nhóm tiền ung thư: các tế bào bất thường chưa vượt qua màng đáy để xâm nhập lớp sâu hơn. Tổn thương nhỏ, lại dạng phẳng nên rất dễ bỏ sót nếu chỉ nội soi thông thường. Nhờ công nghệ tăng cường hình ảnh, bác sĩ mới nhận diện rõ và xử lý kịp thời.

Cắt tách dưới niêm mạc, xuất viện sau một ngày

Sau hội chẩn, bác sĩ chọn cắt tách dưới niêm mạc (ESD) để lấy trọn tổn thương. Ê-kíp đánh dấu vùng niêm mạc quanh tổn thương, tiêm dung dịch nâng niêm mạc rồi cắt tách dưới niêm mạc. Anh Việt không đau sau can thiệp. Một ngày sau, anh xuất viện. Những ngày đầu, anh ăn thức ăn lỏng, mềm rồi tăng dần độ đặc; tránh thức ăn cứng, thô hoặc mảnh lớn để bảo vệ vùng niêm mạc vừa can thiệp. Tái khám sau một tuần, sức khỏe ổn định.

Hai con đường dẫn tới ung thư

Ung thư thực quản chủ yếu có hai loại: biểu mô tế bào vảy và biểu mô tuyến. Hút thuốc lá và uống rượu bia là yếu tố nguy cơ của ung thư biểu mô tế bào vảy. Còn ung thư biểu mô tuyến liên quan chặt với trào ngược dạ dày – thực quản, béo phì và Barrett thực quản. Giai đoạn sớm, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng. Khi khối u phát triển, người bệnh mới thấy nuốt nghẹn, nuốt đau, đau sau xương ức khi nuốt, sụt cân không chủ ý, ho hoặc khàn tiếng. Chờ đến khi có triệu chứng thường đã muộn hơn.

Năm việc nên làm để phòng bệnh

Từ ca bệnh và khuyến cáo của bác sĩ Hùng, có thể rút ra năm việc thiết thực. Một là bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia – hai yếu tố nguy cơ hàng đầu của ung thư biểu mô vảy. Hai là kiểm soát trào ngược dạ dày – thực quản, nhất là khi triệu chứng kéo dài, vì trào ngược lâu ngày có thể dẫn tới Barrett thực quản. Ba là giữ cân nặng hợp lý, tránh béo phì. Bốn là đi khám khi có dấu hiệu bất thường như nuốt nghẹn, nuốt đau, sụt cân không rõ nguyên nhân; bác sĩ sẽ chỉ định nội soi khi cần. Năm là với người có yếu tố nguy cơ, nên chủ động tầm soát bằng nội soi tiêu hóa, đặc biệt khi có công nghệ tăng cường hình ảnh giúp phát hiện tổn thương phẳng nhỏ. Phát hiện muộn, việc điều trị khó khăn hơn nhiều vì phải phối hợp phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc điều trị toàn thân, tiên lượng thấp.

Với người có thói quen hút thuốc, uống rượu hoặc hay bị trào ngược, câu chuyện của anh Việt là lời nhắc thực tế: một tổn thương vài milimét có thể được xử lý gọn trong một ngày nếu phát hiện sớm. Chủ động khám và nội soi đúng lúc giúp giảm hẳn nguy cơ tiến triển thành ung thư thực quản.

Đừng đợi đến khi nuốt nghẹn mới đi khám. Tầm soát sớm, bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia là cách phòng tiền ung thư thực quản hiệu quả nhất.